İstanbul'da okul çantasını sırtlayan her ailenin bu sabah aynı soruyu sorduğu bir tartışma büyüyor: 1 TL abonman gerçekten bütün öğrencilere mi, yoksa yalnızca üniversitelilere mi? İBB Başkanvekili Nuri Aslan'ın Saraçhane'de açıkladığı 8,7 milyar liralık eğitim paketinin en çok konuşulan kalemi, 21 Eylül-17 Ekim arasında yüklenen ilk aylık öğrenci abonmanının 1 lira olması. Ancak açıklamanın üzerinden bir gün geçmeden, aynı karar iki farklı manşetle okurun karşısına çıktı.
Karışıklığın kaynağı şu: İBB'nin resmî haber metninde ve Aslan'ın konuşmasında abonman desteği için "öğrencilerimiz" ifadesi kullanılıyor, herhangi bir okul kademesi sayılmıyor. İETT'nin sosyal medya paylaşımı da "öğrenci abonmanını yükleyen" diyerek kampanyayı duyurdu; paylaşımda "Siz yalnızca okuyun, hayal kurun, geleceğe güvenle bakın diye" cümlesi yer aldı. Buna karşılık bazı gazeteler aynı paylaşımı "üniversite öğrencilerine 1 TL abonman" diye başlığa taşıdı. TRHaber ise "bazı kaynaklarda kampanyanın sadece üniversitelilere özel olduğu bilgisi var" diyerek velileri ALO 153 hattına yönlendirdi. Ortada iki metin, iki yorum ve cevabı bekleyen yüz binlerce veli var.
1 TL abonman kimlere verilecek, ilkokul ve lise öğrencileri dahil mi?
Resmî kaynaklara bakıldığında tablo şöyle: İBB'nin kendi sitesindeki haber metni, paketin "anaokulundan üniversiteye kadar eğitimin her kademesindeki öğrenciler ile ailelerine" yönelik olduğunu yazıyor. Aslan'ın abonmanla ilgili cümlesi de kademe ayrımı içermiyor: "21 Eylül ile 17 Ekim tarihleri arasında öğrencilerimiz ilk aylık abonmanlarını sadece 1 liraya alabilecek." İmamoğlu'nun paylaştığı resmî görselde de "ilk öğrenci abonmanı 1 TL" yazıyor, "üniversite" kelimesi geçmiyor. Aslan'ın verdiği hedef rakam da bunu destekliyor: ulaşım desteğiyle birlikte 1,8 milyon öğrenciye ulaşılması planlanıyor; bu sayı yalnızca üniversitelilerle açıklanabilecek bir büyüklük değil. Öte yandan İBB veya BELBİM tarafından "ilkokul, ortaokul ve lise de dahil" şeklinde kelimesi kelimesine bir açıklama henüz yayımlanmadı; "sadece üniversite" iddiası ise resmî bir metne değil, gazete başlıklarına dayanıyor. Aslan konuşmasında yeni desteklerin İBB Meclisi'nin takdirine sunulacağını da söyledi; yani uygulamanın son şekli meclis kararıyla netleşecek.
1 TL abonman ne zaman başlıyor, nasıl alınır?
Uygulama 21 Eylül Pazartesi başlıyor, 17 Ekim'e kadar sürüyor. Aslan'ın vurguladığı ayrıntı önemli: öğrenci bu aralıkta hangi gün yüklerse yüklesin, o tarihten itibaren bir aylık abonmanı 1 lira olacak. Yani 21 Eylül'de yükleyen de 15 Ekim'de yükleyen de aynı indirimi alacak. Başlangıç tarihinin 21 Eylül seçilmesini Aslan "gece ile gündüzün eşitlendiği gün, biz de gençleri fırsatlarda eşitlemek istiyoruz" diye açıkladı. Yükleme, her zamanki kanallardan yapılacak: İstanbulkart Mobil, istanbulkart.istanbul ve yükleme noktaları. İBB bu kalem için yaklaşık 441 milyon lira kaynak ayırdı. Öğrenci aylık abonmanının güncel fiyatı 653 TL; kaba bir hesapla ayrılan kaynak yaklaşık 675 bin abonmanı karşılıyor.
Abonmanını 21 Eylül'den önce yükleyen öğrenci ne olacak?
Tartışmanın ikinci ayağı burada. Okullar 14 Eylül'de açıldı, üniversitelerin çoğu da eylülün ilk yarısında derse başladı. Abonmanını okul açılmadan yenileyen öğrenciler 653 lirayı çoktan ödedi ve 21 Eylül'e kadar süreleri dolmayacağı için 1 liralık dönemi kaçırma ihtimalleri var. Gazete Kamu'nun aktardığına göre sosyal medyada öğrenciler tarih aralığının genişletilmesini istedi. İBB'nin açıklamasında geriye dönük iade ya da mahsup gibi bir düzenleme yer almıyor; bu konuda da henüz resmî bir cevap yok.
İBB'nin 8,7 milyar liralık eğitim paketinde başka ne var?
Abonman, paketin yalnızca bir parçası. Aslan'ın "İBB tarihinde ilk kez" diyerek sıraladığı üç yeni destek var: öğrenci evlerine kış faturası yardımı, "Evine Hoş Geldin" depozito desteği ve 1 liralık abonman. Bunlara müzelere 1 liralık giriş de eklendi. Paketin kalemleri şöyle:
| Destek | Kapsam | Tutar |
|---|---|---|
| 1 TL abonman (21 Eylül-17 Ekim) | Öğrenci İstanbulkart sahipleri | Yaklaşık 441 milyon TL kaynak |
| Su-doğalgaz fatura desteği (Aralık-Şubat) | 20 bin öğrenci evi | 3 ayda 7.500 TL'ye kadar, 150 milyon TL |
| "Evine Hoş Geldin" barınma-depozito | 20 bin öğrenci evi | Tek seferlik 12.500 TL, 250 milyon TL |
| Genç Üniversiteli Sosyal Desteği | 125 bin üniversiteli | Kişi başı 20 bin TL, 2,5 milyar TL |
| Genç Üniversiteli Ulaşım Desteği | 30 bin üniversiteli | Aylık 653 TL abonman, 156,7 milyon TL |
| Üniversiteli kıyafet desteği | 20 bin öğrenci | Kişi başı 5 bin TL, 100 milyon TL |
| "Kızlar Okusun Diye" (ilkokul 1-4) | 90 bin kız öğrenci | Tek seferlik 3.500 TL, 315 milyon TL |
| "Sen Oku Diye" (şehit çocuğu, yetim, öksüz, engelli) | 100 bin öğrenci | Kişi başı 3.500 TL, 350 milyon TL |
| Kırtasiye ve eğitim seti | 50 bin öğrenci | 125 milyon TL |
| Okul kıyafeti | 30 bin öğrenci | Kişi başı 5 bin TL, 150 milyon TL |
| Okul beslenme desteği (2027) | 50 bin hane | Ayda 3 bin TL, 1,8 milyar TL |
| İBB müzeleri | Tüm yurttaşlar ve öğrenciler | 1 TL giriş |
Aslan, paketle ilk ve orta dereceli okullarda 320 bin, üniversitede 221 bin 232 öğrenciye doğrudan ulaşılacağını, ulaşım desteğiyle bu sayının 1,8 milyona çıkacağını söyledi. İBB'nin 16 yurdunda 6 bin 232 öğrencinin kahvaltı ve akşam yemeği dahil aylık 3 bin 840 liraya kaldığını da hatırlattı. Toplantıya tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun selamını ileterek başlayan Aslan, paketin nasıl finanse edildiği sorusuna "Milletin parasıyla cumhuriyetin çocuklarını okutuyoruz" cevabını verdi.
Sonuç olarak veliler için bugün itibarıyla kesin olan şu: 1 TL abonman 21 Eylül'de başlıyor, resmî metinlerde kademe sınırı yok, "sadece üniversite" ifadesi ise İBB'ye değil gazete başlıklarına ait. Kartına yükleme yapmadan önce net cevap isteyen veliler için tek resmî adres ALO 153 ve İstanbulkart'ın kendi kanalları.
