Avrupa'nın insansız savaş uçağı yarışında yeni bir sayfa açıldı. Airbus ile ABD'li Kratos'un birlikte geliştirdiği U740 Valkyrie, Kuzey Avrupa'daki bir test tesisinde Avrupa'daki ilk uçuşunu tamamladı. Airbus'ın bugün duyurduğu uçuşta Valkyrie pist kullanmadan, roket destekli bir rampadan havalandı; farklı irtifalarda manevra yaptı ve Mach 0,8 hıza çıktı. Biz de Avrupa'nın bu yeni platformunu Türkiye'nin insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA ile yan yana koyduk.
Airbus U740 Valkyrie nedir?
Valkyrie, Kratos'un ABD'de 2019'dan bu yana uçan XQ-58A insansız savaş uçağının Avrupa sürümü. Airbus ile Kratos, 2025 yazında Alman Hava Kuvvetleri için ortak bir iş birliği başlattı; hedef, 2029'a kadar muharebeye hazır bir sistemi teslim etmek. Uçağın gövdesi Kratos'tan, görev beyni Airbus'tan geliyor. Airbus'ın MARS adını verdiği görev sistemi yapay zekâ destekli yazılımla otonom görev yürütmeyi ve İHA gruplarını koordine etmeyi amaçlıyor; kritik kararlarda ise son söz insanda kalıyor. İlk uçuşta MARS henüz takılı değildi, sonraki test uçuşlarında sisteme eklenecek. Valkyrie'nin asıl görevi, Eurofighter gibi pilotlu savaş uçaklarının yanında "sadık kanat adamı" olarak uçmak, yüksek riskli görevleri üstlenmek ve pilotlu uçakları korumak.
Valkyrie ve KIZILELMA kâğıt üzerinde nasıl ayrışıyor?
| Bayraktar KIZILELMA | Airbus U740 Valkyrie | |
|---|---|---|
| Üretici | Baykar (Türkiye) | Airbus (Avrupa) – Kratos (ABD) |
| Boy | 14,5 m | 9,1 m |
| Kanat açıklığı | 10 m | 8,2 m |
| Azami kalkış ağırlığı | 8.500 kg | yaklaşık 3.000 kg |
| Faydalı yük | 1.500 kg | yaklaşık 545 kg (gövde içi + kanat altı) |
| Azami hız | Mach 0,9 | Mach 0,86 |
| Servis tavanı | 40.000 ft | 45.000 ft |
| Menzil / havada kalış | 3 saatten fazla | 5.500 km'nin üzerinde |
| Radar | Millî AESA radar MURAD | Açıklanan bilgilerde yer almıyor |
| Kalkış | Pistten, otonom | Rampadan, roket destekli |
| İniş | İniş takımıyla, pistten | Paraşüt ve hava yastığıyla |
| İlk uçuş | 14 Aralık 2022 | ABD'de Mart 2019, Avrupa'da Ekim 2026 |
| Hizmete giriş hedefi | Seri üretimde, envantere girmek üzere | 2029 |
Tablodaki KIZILELMA değerleri Baykar'ın, Valkyrie değerleri Airbus ve Kratos'un açıkladığı rakamlar. İlk göze çarpan fark ağırlık: KIZILELMA, Valkyrie'nin yaklaşık üç katı kalkış ağırlığına ve üç katına yakın faydalı yüke sahip. Bu, KIZILELMA'nın daha fazla ve daha ağır mühimmat taşıyabilmesi anlamına geliyor.
Valkyrie nasıl iniyor, iniş takımı var mı?
Valkyrie'nin Avrupa'da uçan bu sürümünde klasik iniş takımı yok. Uçak, bir römork üzerine kurulu rampadan arkasına takılan roket iticiyle fırlatılıyor; bu sayede uzun bir piste ihtiyaç duymadan ormanlık bir alandan, hatta bir kamyon üzerinden havalanabiliyor. Görev bitince Valkyrie paraşütünü açıyor, alçalırken hava yastıkları şişiyor ve uçak bu yastıkların üzerine yere konuyor. ABD'deki ilk test uçuşlarından birinde bu yastık sistemi arıza yaptı ve uçak yere değerken hasar gördü; sonraki uçuşta değiştirilen yastık sistemi sorunsuz çalıştı. Kratos'un iniş takımlı, pistten kalkıp inebilen bir türevi de bulunuyor; Airbus da konvansiyonel pist kullanımını seçenek olarak sunuyor. Haberin başındaki videoda Valkyrie'nin rampadan roketle havalandığı anlar yer alıyor; iniş görüntüsü paylaşılmadı. KIZILELMA ise tam teşekküllü iniş takımıyla pistten otonom kalkıp iniyor; Baykar, uçağın kısa pistli gemilerden de kalkış ve iniş yapabilecek şekilde tasarlandığını belirtiyor.
KIZILELMA'nın radarı neden fark yaratıyor?
KIZILELMA'nın burnunda ASELSAN'ın geliştirdiği millî AESA radar MURAD bulunuyor; uçakta ayrıca elektro-optik hedefleme sistemi ve kızılötesi arama-takip sistemi de var. Yani KIZILELMA hedefini kendisi bulup kilitleyebiliyor. Kasım 2025'te Türk Hava Kuvvetleri'ne ait F-16'larla yapılan testte KIZILELMA, MURAD ile hedef F-16'yı kilitledi ve millî hava-hava füzesi GÖKDOĞAN ile simüle atışta isabet sağladı. Aynı ay görüş ötesi mesafede gerçek bir GÖKDOĞAN atışıyla hedef vuruldu. Valkyrie için Airbus ve Kratos'un açıkladığı bilgilerde ise uçağa özel bir AESA radar yer almıyor; uçağın görev yürütme kabiliyeti MARS sistemine ve birlikte uçtuğu pilotlu savaş uçaklarına dayanıyor.
Hangisi daha olgun, hangisi daha ucuz?
Test takvimi açısından KIZILELMA önde. 14 Aralık 2022'de ilk uçuşunu yapan uçak, görüş ötesi füze atışını, Temmuz 2026'da JET-230 füzesiyle 120 kilometre menzilli atışı ve gövde içindeki silah bölmesinden TEBER-82 ile TOLUN atışlarını tamamladı; iki KIZILELMA'nın otonom yakın kol uçuşu da gerçekleştirildi. Seri üretimi başlayan uçağın kısa süre içinde Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girmesi bekleniyor; millî TF6000 turbofanının ilk motorunun da yıl sonunda test için Baykar'a teslim edilmesi hedefleniyor. Valkyrie'nin Avrupa sürümü ise yeni uçtu ve görev sistemi henüz takılmadı. Valkyrie'nin kozu maliyet ve esneklik: Kratos'un hesaplarına göre uçağın birim fiyatı, yıllık üretim adedine bağlı olarak 2 ila 4 milyon dolar aralığına inebiliyor. Bu, kaybedilmesi göze alınabilecek, pist gerektirmeyen ve uzun menzilli bir platform demek. KIZILELMA ise daha ağır, daha çok mühimmat taşıyan, kendi radarıyla hava muharebesine giren gerçek bir insansız savaş uçağı.
Avrupa neden bu kadar acele ediyor?
Airbus Savunma ve Uzay CEO'su Mike Schoellhorn, hava kuvvetlerinin tehdit ortamında "uygun maliyetli muharebe kütlesine" ihtiyaç duyduğunu söyledi ve Valkyrie'nin pilotlu savaş uçaklarının menzilini, ateş gücünü ve beka kabiliyetini artıracağını vurguladı. Kratos CEO'su Eric DeMarco da uçuşu "muazzam bir başarı" olarak nitelendirdi. Avrupa'da Almanya başta olmak üzere birçok ülke, pilotlu savaş uçaklarının yanında uçacak insansız platformlara hızla yöneliyor. Türkiye ise bu alanda KIZILELMA ile çoktan sahada; Avrupa'nın 2029'u hedeflediği yetenek için KIZILELMA'nın envantere giriş takvimi çok daha yakın.
