Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 16 Ekim cuma hutbesinin başlığı tek kelime ve bir ünlem: İnsan! Camilerde bu hafta okunacak metin, insan olarak doğmanın büyük bir nimet olduğunu, asıl sınavın ise bir ömür boyu insan kalabilmek olduğunu anlatıyor. Diyanet hutbeyi 15 Ekim Perşembe günü Türkçe, İngilizce ve Arapça sesli kayıtlarıyla duyurdu.
16 Ekim cuma hutbesinin konusu ne?
Diyanet'in 16 Ekim 2026 cuma hutbesinin konusu insan olabilmek. Metin, insanın akıl, kalp ve irade sahibi yaratıldığını hatırlatıyor ve iki durumu birbirinden ayırıyor: insan olarak doğmak bir nimet, insan kalmak ise bir çaba. Hutbeye göre iyiliğe açık kalmak, ancak kötülüğü içeri almamakla mümkün. İnsanlık büyük işlerde değil, gündelik hayatın küçücük anlarında sınanıyor: yaşlıya yer açmakta, komşuya selam vermekte, kırgın bir akrabayı aramakta.
16 Ekim cuma hutbesinde hangi ayet ve hadis geçiyor?
Metin iki dayanağa yaslanıyor. Birincisi Kıyâme suresinin 36. ayeti: insan, kendisinin başıboş bırakılacağını mı sanıyor? Hutbe, insanın Rabbinin kendisine verdiği değeri unutmaması gerektiğini bu ayetle hatırlatıyor. İkincisi Tirmizî'de geçen bir hadis: Asr-ı saadet döneminde yaşlı bir adama yer açılmayınca Peygamber Efendimiz (s.a.s.), küçüklere merhamet etmeyenin, büyüklere saygı göstermeyenin kendi ümmetinden olmadığını bildiriyor.
Cuma hutbesi miras, akrabalık ve komşuluk için ne diyor?
16 Ekim cuma hutbesinin cemaati en çok kendine baktıran bölümü bu. Metne göre yüze gösterilen özen kalbe gösterilmiyor, küçük sözler büyük kırgınlıklara dönüşüyor, miras yüzünden kardeşin kapısı çalınmaz oluyor, akrabalık bağları kopuyor. Hutbe bunun karşılığı olarak sıla-i rahmi, yani akrabalık bağlarını gözetmeyi ve kırgınlıkları affetmeyi öne çıkarıyor. Çare olarak yaşlıya saygı, çocuğa şefkat, anne babaya iyilik, hasta ziyareti, yetimle ve yoksulla paylaşma ve komşuya selam sayılıyor. Kapanışta çağrı gündelik hayata iniyor: evlerde şefkat, sokaklarda merhamet, ticarette dürüstlük.
Hutbeye göre insanın değeri neye bağlı?
Metin buna net cevap veriyor: değer görünüşten, servetten, makamdan ya da toplumsal konumdan gelmiyor. Gerçek zenginlik ihtiyaç sahibini gözetmek, gerçek güç öfkeyi dizginlemek, gerçek üstünlük ise takva, yani Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle yaşamak. Gıybetten ve kibirden uzak durmak, gücü zayıfa sığınak yapmak, kırık kalpleri onarmak da hutbenin çağrıları arasında. Hutbe, dünyada gösterilen merhametin ahirette sonsuz rahmete dönüşeceği hatırlatmasıyla bitiyor.
Hutbede ticaret ve dürüstlük çağrısı var mı?
Var. Hutbe, yaşlıya saygıdan komşuluğa uzanan çağrıların arasında ticareti de anıyor: kazanç hırsının değil dürüstlüğün yeniden esas alınması isteniyor. Cuma namazına giden bir esnaf için 16 Ekim cuma hutbesinin en somut satırı bu.
Bu hutbe günlük hayatta ne demek, sizi nasıl ilgilendiriyor?
Hutbenin ölçüsü cüzdan ya da unvan değil, davranış. Toplu taşımada yaşlıya yer vermek, miras yüzünden küs olduğunuz kardeşe ilk adımı atmak, komşunun selamını almak, alışverişte doğru tartmak bu metne göre insan kalmanın somut yolları. Hutbe bunu bir iç muhasebe çağrısıyla yapıyor: dış görünüşe gösterilen özenin benzerini kalbe de göstermek.
Cuma hutbesini kim hazırlıyor, nerelerde okunuyor?
Cuma hutbesini Diyanet hazırlıyor; metin her hafta ülke genelindeki camilerde cuma namazı öncesinde okunuyor. 16 Ekim cuma hutbesinin Türkçe yanında İngilizce ve Arapça sesli kayıtları da var. Konusu bu kez herkesin kapısına dokunan cinsten: bir akrabayla küs olan, miras yüzünden kardeşiyle konuşmayan, komşusunun selamını almayan kişi hutbenin tam ortasında kendini buluyor.
