Ankara'da 14 Ekim Çarşamba günü aynı gün içinde iki ayrı buluşma yaşandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yüksek mahkeme başkanlarını yemekte ağırladı; gece yarısına doğru duyulan ikinci haberde ise Adalet Bakanı Akın Gürlek, Çankaya Köşkü'ndeki bir toplantıda “Bugün gelinen noktada Anayasa ülkemize dar gelmektedir” dedi.
Recep Tayyip Erdoğan yüksek mahkeme başkanlarıyla nerede ve kimlerle yemek yedi?
Yemek, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde verildi. Sofrada Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Danıştay Başkanı Zeki Yiğit, Sayıştay Başkanı Metin Yener ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı Rıdvan Güleç yer aldı. Masada Adalet Bakanı Akın Gürlek de vardı; Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz ile Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan da katılanlar arasındaydı. Duyuruda yemeğin gündemi ya da konuşulan konular yer almadı.
Yüksek mahkeme dediğimiz kurumlar ne iş yapıyor?
Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasaya uygunluğunu denetliyor ve bireysel başvuruları karara bağlıyor. Yargıtay adli yargının, Danıştay idari yargının en üst mahkemesi. Sayıştay kamu kaynaklarının kullanımını denetliyor; Uyuşmazlık Mahkemesi ise adli ve idari yargı arasında çıkan görev ve karar çatışmalarına bakıyor. Yani yemekteki masa, Türkiye'de yargı ve denetim zincirinin tepe isimlerini bir araya getirdi.
Akın Gürlek “Anayasa ülkemize dar gelmektedir” sözünü nerede söyledi?
Söz, Çankaya Köşkü'nde toplanan, Cumhurbaşkanlığı bünyesinde hukuk politikaları üzerine görüş oluşturan Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu'nun “Türkiye'nin Yeni Anayasa Gündemi” başlıklı toplantısında geldi. Akın Gürlek, Türkiye'nin yeni bir anayasaya ihtiyacı olduğunu savunurken bu cümleyi kurdu. Konuşma 14 Ekim gecesi kamuoyuna yansıdı. Toplantıda Kurul Başkanvekili Mehmet Uçum da söz aldı ve yeni anayasa ihtiyacının günlük siyasetin ötesinde olduğunu söyledi.
Akın Gürlek 1982 Anayasası'na hangi damgayı vurdu?
1982 Anayasası, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından hazırlanıp 1982'de halk oylamasıyla kabul edilen metin; o günden bugüne çok sayıda değişikliğe uğradı. Akın Gürlek'in anlattığına göre bu anayasa 12 Eylül darbesinin ruhunu taşıyor. Adalet Bakanı, metin hazırlanırken siyasi partilerin ve toplumun farklı kesimlerinin sürece katılmasına izin verilmediğini söyledi. Anayasanın yıllar içinde yama üstüne yama yapılmış bir metne döndüğünü de ekledi. Yani Akın Gürlek'in gerekçesi iki ayaklı: metnin doğuş biçimi ve üzerine eklenen değişikliklerin yarattığı dağınıklık. Bunlar Adalet Bakanı'nın kendi görüşleri; olduğu gibi aktarıyoruz.
Yemek ile yeni anayasa toplantısı arasında bağlantı kuruldu mu?
Resmî duyurularda iki etkinlik birbirine bağlanmadı. Yemek Külliye'de yendi, gündemi açıklanmadı; yeni anayasa konuşması ise ayrı bir toplantıda, Çankaya Köşkü'nde yapıldı. Yemekte anayasanın konuşulup konuşulmadığı bilinmiyor. İki etkinliğin bilinen ortak noktası, Akın Gürlek'in ikisinde de yer alması.
Anayasa değişikliği için Meclis'te kaç oy gerekiyor?
Mevcut kurala göre bir anayasa değişikliği teklifinin Meclis'te kabul edilebilmesi için 600 üyenin en az beşte üçünün, yani 360 milletvekilinin oyu gerekiyor. Akın Gürlek'in konuşmasının haberlere yansıyan bölümlerinde yeni anayasa için bir takvim ya da teklif metni yer almıyor. Yeni anayasa söylemi bugün için bir değerlendirme olarak ortada duruyor; Meclis aritmetiği ise ayrı bir konu.
