ASELSAN, hava üstünlüğü görevleri için geliştirdiği yeni nesil elektro-optik sensör sistemi TOYGUN'u tanıttı. Şirketin perşembe günü, 8 Ekim'de yaptığı paylaşıma göre TOYGUN havadaki hedefi sadece algılamıyor; aynı anda birden fazla tehdidi takip edip sınıflandırıyor ve savaş uçağındaki operatörün karar vermesini hızlandırıyor. ASELSAN mesajı şöyle özetledi: “Hava üstünlüğü; hedefi görmekle değil, aynı anda birden fazla tehdidi yönetebilmekle sağlanır.” Ankara merkezli şirket, Borsa İstanbul'da ASELS koduyla işlem görüyor.
ASELSAN TOYGUN nedir, ne işe yarıyor?
TOYGUN, savaş uçaklarının ve insansız hava araçlarının gözü olacak bir elektro-optik hedefleme sensörü. Hava ve kara hedeflerini tespit edip takip ediyor, hassas mühimmat kullanımına imkân veriyor. Tasarımın ayırt edici yanı yerleşimi: aktarılana göre sensör uçağın dışına asılan bir pod gibi değil, gövdenin içine gömülü duruyor. Bu sayede uçağın düşük görünürlük özelliği bozulmadan hedefleme yapılabiliyor. Elektro-optik sensör, kamera ve kızılötesi dedektörle hedefin ışık ve ısı izini görüntüye çeviren sistem demek; radar gibi sinyal göndermediği için kendini ele vermeden çalışabiliyor. ABD'nin F-35'inde de burun altına gömülü benzer bir elektro-optik hedefleme sensörü bulunuyor.
TOYGUN çoklu tehdidi nasıl anlamlandırıyor?
İşin püf noktası, görüntüyü yorumlaması. ASELSAN'ın anlattığına göre sistem tehdit doğrulaması ve otomatik sınıflandırma yapıyor, lazerle hedef işaretleyip mesafe ölçüyor, koordinat tespit ediyor, lazer noktasını takip ediyor. Otomatik hedef tanıma özelliği, tespit edilen tehditleri sınıflandırıp operatöre karar desteği sağlıyor; böylece angajman süreci kısalıyor. Operatörün çoklu tehdit ortamında ekrandaki izleri çözmek için harcayacağı süre azalıyor.
Sensör tek başına çalışmıyor. Aktarılan bilgiye göre TOYGUN verileri, KARAT adlı kızılötesi arama-takip sensörü (IRST) ve MURAD-100A AESA radarın verileriyle birleşiyor. Bu sensör füzyonu, havadaki düşük görünürlüklü hedeflerin de görülmesini sağlıyor. IRST hedefin yaydığı ısıyı izlediği için radarın göremediği ya da radara yakalanmak istemeyen hedefler karşısında devreye giriyor; AESA radar ise geniş bir alanı elektronik olarak tarıyor. TOYGUN bu iki sensörün arasına oturup çoklu tehdit tablosunu netleştiriyor: hangi iz gerçek bir tehdit, hangisi değil.
TOYGUN hangi platformlarda kullanılacak?
TOYGUN, Baykar ile ASELSAN'ın ortak çalışmasıyla Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağına entegre edildi. Baykar'ın daha önceki açıklamasına göre sistem, Çorlu'daki AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi'nde iki ayrı uçuş testinde denendi. KIZILELMA'nın Türk Hava Kuvvetleri'nde göreve hazırlandığı belirtiliyor. Sensörün KAAN ve ANKA-3 gibi insanlı ve insansız platformlarda da kullanılması planlanıyor; seri üretim ya da teslimat tarihi ise paylaşılmadı.
TOYGUN bir hava savunma sistemi mi, menzili ne kadar?
Hayır; TOYGUN'u hava savunma bataryasıyla karıştırmamak gerek. Bazı başlıklarda “çoklu tehdit savarı” diye geçse de sistem bir silah ya da hava savunma bataryası değil, platformların üzerinde duran bir sensör. Uçuş halindeki bir savaş uçağının ya da İHA'nın tehdidi görme ve anlama yeteneğini büyütüyor. Menzil ve çözünürlük gibi sayısal veriler ASELSAN'ın paylaşımında yer almadı.
Bu gelişme Türk savunma sanayii için ne anlama geliyor?
ASELSAN aynı paylaşımda Türkiye'nin kızılötesi dedektör üreten sayılı ülkeler arasında olduğunu, elektro-optik sistemlerin kritik bileşenlerini millî imkânlarla ürettiğini vurguladı. Şirket CANIS, FELIS, LEOP ve TIGRIS serisi dedektörleri sıraladı; ASELFLIR 500 ve HİSAR gibi sistemlerde bu bileşenlerin kullanıldığı anlatıldı. Dedektör, sensörün kalbi sayılıyor; ASELS koduyla bilinen şirketin kritik bileşeni kendi üretmesi, sistemin tedarik zincirinde dışa bağımlılığı azaltıyor.
