Ankara'da Anayasa Mahkemesi, belediyeden maaş alacağı olan memurların davasında süre aşımı gerekçesini kabul etmedi ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi. 30 Ekim'de kamuoyuna yansıyan AYM memur maaşı emsal karar, eksik ödenen memur maaşı davaları için yol gösterici sayılıyor. Dosyanın başvurucuları, 2002-2014 yılları arasında bir belediyede çalışmış memurlar. Ödenmeyen maaşlarını ve faizini istediler; idare mahkemeleri ise davaları süresinde açılmadı diye geri çevirdi. Anayasa Mahkemesi'ne taşınan itiraz, işte bu süre hesabı üzerine kuruldu.
AYM memur maaşı emsal karar neyi söylüyor?
AYM, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini tespit etti. Yüksek mahkemenin değerlendirmesine göre idare mahkemelerinin benimsediği yorum önceden öngörülebilir değildi, katı bir okumaydı ve başvuruculara ağır bir yük bindirdi. Mahkeme bu müdahaleyi ölçüsüz buldu. Alacakların bir bölümü esasa girilmeden, yalnızca süre gerekçesiyle reddedilmişti; karar tam da bu kapıyı araladı. Yani bu AYM memur maaşı emsal kararın asıl mesajı, memurun alacağının haklı olup olmadığı değil, o alacağın mahkemede görülüp görülemeyeceği.
Eksik ödenen memur maaşı davası nasıl başladı?
Başvurucular, çeşitli aylara ait ödenmeyen maaş alacaklarını ve bunların faizini tahsil etmek istedi. Önce 2014'te ilamsız icra takibi başlattılar. Çalış Belediyesi'nin tüzel kişiliği kaldırılınca takip Haymana Belediyesi'ne devredildi. Ardından 694 sayılı KHK gereği icra takipleri düştü ve memurlar yollarını idare mahkemelerine çevirdi. Başvurucuların kimlikleri paylaşılmadı; dosyada yalnızca belediye çalışanı memurlar olarak yer alıyorlar.
Süre aşımı ne demek, mahkemeler memurları neden reddetti?
Süre aşımı, dava hakkının kanunun öngördüğü süre içinde kullanılmaması demek; süre geçince mahkeme işin esasına bakmadan dosyayı kapatabiliyor. İdare mahkemeleri, KHK sonrası açılan davalarda memurların eksik ödemeleri ilgili ayların tarihlerinde öğrendiğini kabul etti ve süreyi o günden başlattı. Bu hesaba göre davalar geç kalmış sayıldı. AYM ise bu yorumun başvurucuların hak arama yolunu fazlasıyla daralttığını belirtti. Eksik ödenen memur maaşı davalarında süre hesabının hangi tarihten başlayacağı dosyaların kaderini belirliyor; bu yüzden AYM memur maaşı emsal karar bu yönüyle de dikkat çekiyor.
Eksik ödenen memur maaşı alacağı olanlar için bu karar ne anlama geliyor?
Bu AYM memur maaşı emsal karar, benzer dosyalarda hâkimlerin süre hesabını yaparken AYM'nin çizdiği sınırı dikkate almasını gerektiriyor. Bu, herkese otomatik ödeme çıkacağı anlamına gelmiyor; her dosyanın tarihleri, belgeleri ve izlediği hukuki yol ayrı ayrı değerlendiriliyor. Kararın somut sonucuna dair tazminat tutarı ya da yeniden yargılama ayrıntısı bu haberde yer almıyor. Kendi alacağı için yol arayan bir memurun, AYM memur maaşı emsal karar sonrası dosyasının tarihlerini bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmesi en sağlıklısı.
Memur maaşı konusunda başka neler gündemde?
Bu karar geçmiş dönem alacaklarıyla ilgili. Kamu personelinin yeni maaş sistemi tartışması ise ayrı bir başlık ve sitemizde ayrıca ele alındı. AYM memur maaşı emsal karar ise bugünün maaş hesabını değil, ödenmemiş eski alacaklarda mahkemeye ulaşabilmeyi ilgilendiriyor. Eksik ödenen memur maaşı alacağı olan çalışanlar açısından kararın asıl değeri, süre itirazına karşı elde bir dayanak bırakması.
