Türkiye'de cari denge eylülde 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi. Merkez Bankası'nın 13 Kasım Cuma günü açıkladığı ödemeler dengesi verisine göre cari denge temmuz, ağustos ve eylülde üst üste üçüncü ay artıda kaldı. Haziranda ise cari işlemler hesabı açık vermişti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat da rakamları açıkladı.
Cari denge eylülde ne kadar fazla verdi?
Eylül ayında cari denge 2,72 milyar dolar fazla verdi. Altın ve enerji kalemleri hesaptan çıkarıldığında fazla 7,34 milyar dolara yükseliyor. Yani bu iki kalem toplam tabloyu aşağı çekti; ikisi olmasaydı cari fazla çok daha geniş olurdu. Cari işlemler hesabı kabaca, bir ülkenin dışarıdan kazandığı döviz ile dışarıya ödediği dövizin farkı; mal ve hizmet ticaretini, yatırım gelirlerini ve karşılıksız transferleri içeriyor.
Cari fazla nereden geldi, turizm payı ne kadar?
Cari fazlayı en çok hizmet kalemleri taşıdı. Merkez Bankası verisine göre eylülde seyahat, yani turizm kaleminde net 6,57 milyar dolar, ulaştırma hizmetlerinde ise 3,09 milyar dolar gelir elde edildi. Cari denge tablosunda bu kalemler bir arada okunuyor; tek tek bakınca fazla ya da açık veren kalemlerin yönü değişiyor.
Cari açık ilk 9 ayda kaç milyar dolar oldu?
Ocak-eylül döneminde cari açık 28 milyar dolar. Tek tek aylarda fazla görülse de yılın ilk yarısındaki açık, toplamı hâlâ eksi bölgede tutuyor. Yıllıklandırılmış cari açık ise, yani son 12 ayın toplamı, 39,2 milyar dolara geriledi. Cari işlemler hesabı üç aydır fazla verse de yıllık hesapta açık sürüyor; bu iki rakamı karıştırmamak gerekiyor.
Şimşek ve Bolat cari denge için ne dedi?
Şimşek, mal ve hizmet ihracatının 410 milyar doları aştığını ve yıllıklandırılmış cari açığın 39,2 milyar dolara indiğini açıkladı. Şimşek'in açıklamasına göre cari açığın milli gelire oranının yaklaşık yüzde 2,2 düzeyinde kalması öngörülüyor. Hazine ve Maliye Bakanı, bu tabloyu enerji fiyatlarındaki oynaklığa ve jeopolitik gerilimlere rağmen elde edilen sonuç diye değerlendirdi.
Bolat ise mal ve hizmet ihracatının yıllık bazda yüzde 4,8 artışla 410,9 milyar dolara çıktığını duyurdu. Seyahat gelirinin yıllık 61,6 milyar dolara, ulaştırma gelirinin 45,1 milyar dolara ulaştığını söyleyen Bolat, ekimde de cari dengede dördüncü ay üst üste fazla beklediğini belirtti. Bu bir beklenti; ekim verisi açıklanınca netleşecek.
Cari fazla cebinize nasıl yansır?
Sıradan okur için cari denge ülkeye giren döviz demek. Ülkeye giren döviz çıkandan fazlaysa kur üzerindeki baskı genelde azalıyor, dış borçlanma ihtiyacı da küçülüyor. Ama cari fazla her ay fiyatları ya da kuru doğrudan değiştirmez; üç aylık seri tek başına yönü belirlemiyor. Altın ve enerji alımları, turizm geliri ve ihracat rakamları gelecek aylarda tabloyu yeniden değiştirebilir.
Cari fazla eylülde ağustosa göre neden küçüldü?
Basına yansıyan bilgilere göre eylülün fazlası, bir önceki aya göre daha düşük kaldı. Ayrıntılı gerekçe açıklamalarda tek bir nedene bağlanmadı. Net olan, hizmet gelirlerinin fazlayı taşıdığı ve altın ile enerji kalemlerinin cari denge tablosunu aşağı çektiği.
