Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'i 29 Ekim'de Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde ağırladı. Şevket Mirziyoyev Erdoğan'la görüşmesinin ardından yapılan imza töreninde Türkiye ile Özbekistan arasında 5 anlaşma imzalandı. Mirziyoyev, Erdoğan'ın daveti üzerine Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13. Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi için Ankara'ya geldi.
Erdoğan Mirziyoyev görüşmesinde ne konuşuldu?
Zirvenin gündeminde üye ülkeler arasında ticaret, ekonomi, yatırım, ulaştırma ve lojistik başta olmak üzere çok yönlü işbirliğinin geliştirilmesi vardı; bölgesel ve uluslararası gelişmeler de masadaydı. Erdoğan Mirziyoyev arasındaki ikili görüşmenin ardından imzalar atıldı. Liderlerin görüşmede söylediklerinin ayrıntısı elimizdeki kaynaklarda yok; görüşmenin somut çıktısı imzalanan belgeler oldu.
Özbekistan Türkiye anlaşmalarında hangi 5 belge imzalandı?
Erdoğan Mirziyoyev görüşmesinde imzalanan belgeler ticaret, gümrük, iş dünyası ve sosyal güvenlik alanlarını kapsıyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı Laziz Kudratov, Türkiye Özbekistan tercihli ticaret anlaşmasının kapsamını genişleten protokolü imzaladı. Devlet sınırlarından geçen eşya ve taşıtlar hakkında ön bilgi paylaşımını düzenleyen bir protokol ile iki ülkenin yatırımcılarını buluşturacak İş ve Yatırım Konseyi'nin kurulmasına dair anlaşma da imza altına alındı. Kalan iki Özbekistan Türkiye anlaşmasının ise sosyal güvenlik alanında olduğu, haberlere yansıyan bilgilere göre sosyal güvenlik anlaşması ve bunun uygulanmasına ilişkin idari düzenlemeden oluştuğu aktarıldı. Bu son iki belgenin metni yayımlanmadığı için içeriği şimdilik net değil.
Türkiye Özbekistan tercihli ticaret anlaşması ne getiriyor?
Erdoğan Mirziyoyev görüşmesinin ardından imzalanan protokolün amacı, mevcut tercihli ticaret anlaşmasındaki taviz listelerine yeni ürünler ekleyerek karşılıklı pazara girişi genişletmek. Yani daha fazla ürün, daha düşük gümrük koşullarıyla iki ülke arasında dolaşabilecek. Metin, tarafların iç onay süreçlerini tamamlamasından sonra yürürlüğe girecek; yani imza atıldı ama uygulama hemen başlamıyor. Hangi ürünlerin listeye gireceği şimdilik açıklanmadı.
Türkiye Özbekistan ticaret anlaşmasının hedefi kaç milyar dolar?
Bolat'ın açıkladığı rakamlara göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025'te 3,1 milyar dolar oldu. Erdoğan Mirziyoyev görüşmesinde belirlenen hedef bunu 5 milyar dolara çıkarmak. Bolat, Türkiye Özbekistan ticaret anlaşması kapsamında atılan imzaların bu hedefe en kısa sürede ulaşmak için somut adımlar olduğunu söyledi. Hedef için tarih verilmedi. Bolat'ın verdiği bilgiye göre Türk müteahhitlerin Özbekistan'da toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 projesi var; yeni ticaret düzenlemelerinin bu işlere nasıl yansıyacağı protokollerin yürürlüğe girmesiyle belli olacak.
Erdoğan Mirziyoyev görüşmesi dışında zirvede başka ne var?
Görüşme, zirvenin kenarında yapılan ikili temaslardan biri. Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in Ankara ziyareti zirve gündemiyle birlikte yürüdü; Şevket Mirziyoyev Erdoğan'la yaptığı temas ve imzalanan anlaşma metinleri bu ziyaretin en somut çıktısı olarak öne çıktı. Erdoğan'ın başka liderlerle görüşmeleri ve zirvenin sonuç bildirgesi ayrı haberlerde.
