Ankara'da Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi mükelleflerine vergi dairesine gitmeden 7/24 destek verecek yapay zeka destekli bir dijital temsilci projesini hayata geçiriyor. Adı “Dijital Mükellef Temsilcisi Projesi” olan ve “Yeni GİBİ” diye de anılan çalışma, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alıyor. GİB yapay zeka projesinin başlangıç tarihi henüz açıklanmadı; çalışmanın yakında devreye alınacağı belirtiliyor.
GİB yapay zeka mükellef temsilcisi nedir, ne yapacak?
Mükellef temsilcisi, GİB'in özel olarak geliştireceği 7/24 çalışan yapay zeka destekli bir sohbet robotu. Vergi mevzuatı yapay zeka altyapısına yüklenecek; mükellef sorusunu sorduğunda gerçek zamanlı bilgi ve danışmanlık alacak. Sisteme GİB'in internet sitesinden ve GİBMOBİL uygulamasından ulaşılacak. Yani vergi dairesi yapay zeka sayesinde mesai saatleriyle sınırlı kalmayacak, gece yarısı da cevap verebilecek.
Sohbet robotunun görevi, mükellefin sorusuna vergi dairesinin mesai saatine bağlı kalmadan yanıt vermek. Burada değişen şey sorunun cevabına ulaşma biçimi: mükellef, kurumun açık olmasını beklemeden soru sorabilecek.
Mükellef temsilcisi ne demek?
Burada kastedilen, vergi hukukundaki yasal temsilci ya da dar mükellef temsilcisi değil. Projedeki mükellef temsilcisi, insan değil dijital bir asistan. Adı “temsilci”, ama işlevi bilgi vermek ve yönlendirmek; mükellef adına beyanname imzalayan bir temsilci anlamına gelmiyor.
Bu ayrım önemli, çünkü “temsilci” kelimesi ilk bakışta insan bir yetkiliyi akla getiriyor. Asistanın verdiği bilgi ile mükellef adına yapılan resmi bir işlem farklı şeyler. Projenin şu an açıklanan kısmı yalnızca bilgi verme ve yönlendirme tarafını anlatıyor.
Vergi dairesi yapay zeka ile başka neler değişecek?
Programda sohbet robotunun yanında bir dizi dijitalleşme adımı sıralanıyor. Fiziki vergi belgelerinin dijital ortama aktarılması, tebligat süreçlerinin modernleştirilmesi ve altyapının güçlendirilmesi bunların başında geliyor. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zeka ve büyük veri kullanılacak, risk bazlı denetim yaklaşımı sürdürülecek. Etkisiz kalan vergi istisnaları ve indirimleri gözden geçirilecek, tahsilat süreçleri güçlendirilecek. Bunların hepsi, sohbet robotunun yanında sıralanan genel dönüşüm başlıkları.
GİB yapay zeka projesi ne zaman başlayacak?
Kesin bir başlangıç tarihi verilmedi. Proje 2027 Yıllık Programı kapsamında sıralanıyor ve “yakında uygulamaya alınacak” deniyor; kapsamı, hangi işlemleri yapabileceği ve hangi tarihte kullanıma açılacağı kurumdan gelecek açıklamayla netleşecek. Şimdilik kesin olan tek şey, projenin 2027 Yıllık Programı'nda yer aldığı. O güne kadar mevcut kanallar geçerli.
Vergi dairesine gitmeden çözüm sizi nasıl etkiler?
Mükellef için en somut değişiklik, basit sorularda saatlerce sıra beklememek ve çağrı merkezinin mesai saatini aramamak olacak. Esnaf, serbest meslek sahibi ya da şirket sahibi gece de gündüz de sorusunu sorup vergi mevzuatıyla ilgili yanıt alabilecek. Yapay zekanın verdiği yanıtın ne ölçüde bağlayıcı olacağı, hata durumunda sorumluluğun nasıl paylaşılacağı ise kurumun açıklamasında henüz yer almıyor. Sistem devreye girdiğinde GİB yapay zeka asistanının hangi işlemleri yapabildiğini adım adım aktaracağız.
