Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin malvarlığını dondurma kararlarına konu olan kişi, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgileri artık kendi internet sitesinden yayımlıyor. İlk uygulama bugün yapıldı. MASAK'ın bu ay yayımladığı kiralık hesap rehberi de bugün yeniden haberlere konu oldu: hesabını başkasına kullandıranların bankacılık hizmetleri kısıtlanabiliyor.
MASAK BM'nin malvarlığı dondurma kararlarını nasıl duyuruyor?
Uygulamanın dayanağı, 23 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği. MASAK, Güvenlik Konseyi'nin yaptırım listelerinde yer alan kişilere ilişkin bilgileri kendi sitesine koyuyor. Bu malvarlığı dondurma kararları terörizmin finansmanı ile kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanının önlenmesiyle ilgili. Amaç, dondurma kararını etkisiz bırakacak mal kaçırma girişimlerini önlemek ve karardan en çok bankaları ilgilendiren yükümlüleri hızla haberdar etmek.
Malvarlığını dondurma ne demek, bankalar ne yapacak?
Malvarlığını dondurma, listedeki kişinin hesap, mal ve haklarında işlem yapabilmesinin durdurulması demek. MASAK'ın duyurusuna göre bankalar başta olmak üzere yükümlüler, kararlara konu kişi ya da kuruluşlar adına istenen işlemleri ivedilikle MASAK'a bildirecek ve bu işlemleri ertelemek için gerekli tedbirleri alacak. Yükümlülerin MASAK'ın internet sitesini düzenli izlemesi bekleniyor. Duyurular BM yaptırım listelerindeki kişi ve kuruluşlara ilişkin; sıradan hesap sahiplerine yönelik ayrı bir kısıtlama bu uygulamada tanımlanmıyor.
İlk duyuruda kimlerin adı yayımlandı?
Haberlere yansıyan bilgi sınırlı: MASAK, BM yaptırım listelerinde yer alan kişilere ilişkin bilgilerin yayımlandığını bildirdi, ancak isimler ve sayılar paylaşılmadı. Bu yeni düzenin pratik anlamı ise şu: malvarlığı dondurma kararı ile bankanın harekete geçmesi arasındaki süre kısalıyor, çünkü yükümlüler kararı artık tek bir resmî sayfadan izleyecek.
MASAK'ın kiralık hesap rehberi ne diyor?
Ekim ayında yayımlanan “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi”, kiralık hesabı yalnızca para karşılığı hesap devri olarak görmüyor. Arkadaşlık, akrabalık ya da iş ilişkisi üzerinden hesabın başkasına kullandırılması da işlemin niteliğine göre risk sayılabiliyor. Mobil bankacılık şifresi, banka kartı, kart şifresi, telefon hattı ve tek kullanımlık doğrulama kodunun başkasına verilmesi de hesabın kontrolünün devri anlamına gelebiliyor.
Hesabını başkasına kullandıranın bankacılığına ne olur?
Rehbere göre şüpheli durumda mobil ve internet bankacılığı erişiminin engellenmesi öncelikli tedbir olacak. Bunun yanında banka kartları dondurulabilecek, POS hizmetleri durdurulabilecek ve işlem limitleri düşürülebilecek. Riskler giderilemezse ya da hesabın fiilen başkaları tarafından yönetildiği anlaşılırsa banka, müşteriyle ilişkisini sonlandırmayı değerlendirebilecek. Rehber bir ayrımı da açıkça yapıyor: her şüpheli transfer hesabın otomatik kapatılması anlamına gelmiyor, tedbirler işlemin niteliğine ve risk düzeyine göre belirleniyor. Yalnızca IBAN paylaşmak ya da başka birinden para almak da tek başına kiralık hesap sayılmıyor.
Bu ne demek, sıradan hesap sahibi neye dikkat etmeli?
Rehberin mesajı basit: hesabınızın kontrolü sizde kalmalı. Hesabı başkasına kullandırmadan önce iki kez düşünmek gerekiyor, çünkü kısıtlama bankanın değerlendirmesiyle gelebiliyor. Şifre, kart ve doğrulama kodunu paylaşmak, “bir tanıdığa bir seferlik kullandırmak” gibi görünse de MASAK bakışında risk taşıyor. BM listelerinin yayımlanması ise bankaların listedeki isimlerle işlem yapmasını zorlaştıracak bir düzen kuruyor. MASAK'ın fon soruşturmasında 29 ülkeye gönderdiği talebi ayrı haberimizde anlattık: MASAK'ın fon soruşturması dosyası.
