Milli Eğitim Bakanlığı'nın ölçme ve değerlendirme sisteminde yapay zeka dönemi başlıyor. Aktarılan bilgilere göre ortaokul ve lisede Türkçe, matematik ve fen derslerinde hem çoktan seçmeli hem de açık uçlu sorular kullanılacak; açık uçlu soruların cevaplarını ise yapay zeka puanlayacak. MEB yapay zeka ile puanlama yapacak, düzenleme ise Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında anlatılıyor.
Açık uçlu sorular nedir?
Açık uçlu sorular, tek bir şıkkı işaretlemek yerine öğrencinin kendi cümleleriyle ya da işlemleriyle cevap yazdığı sorulardır. Çoktan seçmeli soruda seçenekleri bilgisayar saniyeler içinde okur; açık uçlu cevabın ise okunması, anlaşılması ve bir ölçüte göre puanlanması gerekir. MEB yapay zeka ile bu puanlamayı bilgisayara devrediyor. Matematikte çözüm yolunu yazmak, Türkçede bir metni yorumlamak, fende bir olayı kendi sözleriyle açıklamak buna örnek. Açık uçlu sorular, öğrencinin ne bildiğinin yanında nasıl düşündüğünü de ölçmeye yarar.
MEB yapay zeka açık uçlu soruları nasıl puanlayacak?
Metinde geçen ifade şu: yapay zeka kullanımıyla açık uçlu sorulara ait cevapların puanlanması sağlanacak. Buna göre MEB yapay zeka destekli bir puanlama düzeni öngörüyor. Açık uçlu soruların cevapları yapay zeka ile puanlanacak. Ancak yapay zekanın hangi modelle çalışacağı, yanlış puanlamaya karşı itiraz yolunun nasıl işleyeceği ya da öğretmenin kontrol rolünün ne olacağı anlatılmadı. Bu ayrıntılar açıklanmadığı için burada tahmin yürütmüyoruz.
MEB'in yeni ölçme sistemi hangi derslerde ve sınıflarda uygulanacak?
Haberlerde adı geçen dersler Türkçe, matematik ve fen. Çerçeve olarak ortaokul ve lise düzeyi anılıyor. Sistemin “okul temelli izleme” uygulaması olarak öğrenme çıktılarını ve beceri düzeylerini ölçeceği belirtiliyor. Yapay zeka ile puanlama ise bu ölçme çerçevesinin içinde anlatılıyor.
Ayrıca e-ABŞDE adı verilen Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi araştırması elektronik ortamda yapılacak. Bu araştırma 4, 8 ve 10. sınıflarda ve iki yılda bir uygulanacak. Çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular birlikte kullanılacağı için bu ölçmelerin sonuçları tek bir not değil, becerilerin dağılımını gösterecek.
MEB yapay zeka dönemi öğrencileri ve velileri nasıl etkiler?
Önce şunu netleştirelim: bu bilgiler yeni ölçme sisteminin çerçevesini gösteriyor; hangi sınavın, hangi tarihte MEB yapay zeka ile puanlanacağı henüz açık değil. LGS gibi merkezî sınavların bu kapsamda olup olmadığı da belirtilmedi. Yani bugün bir öğrenciyi doğrudan ilgilendiren bir takvim yok.
Öğrenci ve veli açısından tek net değişiklik şu: açık uçlu soruların artması, ezber yerine yazarak anlatma becerisinin önem kazanması anlamına geliyor. Dersin içinde “çözümünü yaz”, “gerekçelendir”, “kendi cümlenle anlat” türü ödevlerin sıklaşması beklenebilir; bu bir tahmindir, MEB'in resmî ifadesi değil.
Yapay zeka puanlaması dünyada da tartışılan bir konu: hız getiriyor ama adalet ve şeffaflık sorusunu da beraberinde getiriyor. MEB yapay zeka ile puanlamanın kriterlerini nasıl açıklayacağı, sistemin ne zaman devreye gireceği ve itiraz hakkının nasıl tanımlanacağı, önümüzdeki dönemin cevabı bekleyen soruları.
