Mekke Savunma Anlaşması, bu hafta TBMM'de görüşülmeye başlanıyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan metin, Meclis'te ilk olarak komisyon masasına yatacak. CHP'nin anlaşmaya “evet” oyu vereceğini açıklamasıyla birlikte Meclis aritmetiği de konuşulmaya başlandı.
Mekke savunma anlaşması nedir?
Mekke savunma anlaşması, üç ülkenin birbirine askeri destek sözü verdiği ortak savunma metni. Kamuoyunda “Mekke ittifakı” olarak da anılıyor. Anlaşmanın temel fikri basit: taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, hepsine yönelik saldırı sayılıyor. Yani biri vurulursa diğer ikisi seyirci kalmıyor.
Mekke savunma anlaşması maddeleri neler?
Metin 16 maddeden oluşuyor. Saldırıya uğrayan tarafa, BM Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde askeri destek verilmesi öngörülüyor. Bunun yanında savunma sanayii alanında işbirliği, personel değişimi ve ortak eğitim faaliyetleri de maddeler arasında. Taraflar ilk 10 yıl anlaşmadan çekilemiyor; bu süre dolduktan sonra en az üç ay önceden yazılı bildirim yaparak ayrılabiliyorlar.
Mekke savunma anlaşması TBMM'de ne zaman görüşülecek?
Anlaşma Salı günü, 27 Ekim'de TBMM Dışişleri Komisyonu'nda ele alınacak. Aynı gün Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bütçe görüşmeleri de sürecek ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz milletvekillerinin sorularını yanıtlayacak. Uluslararası anlaşmaların yürürlüğe girmesi için Meclis'in onay kanunu çıkarması gerekiyor; Dışişleri Komisyonu bu yolun ilk durağı.
TBMM Genel Kurul 3 Kasım'da ne görüşülecek?
Bazı yayın organlarının haberine göre anlaşma 3 Kasım'da Genel Kurul gündemine gelecek. Başka haberlerde ise Genel Kurul görüşmesinin Kasım başında yapılmasının beklendiği belirtiliyor; yani 3 Kasım tarihi şimdilik resmî bir takvim olarak değil, haberlerde geçen bir tarih olarak okunmalı. Komisyon görüşmeleri bu hafta tamamlanırsa metin Genel Kurul'a hızla taşınabilir.
Mekke ittifakı anlaşması için CHP hangi oyu verecek?
CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu Gaziantep'te “Mekke Anlaşması'na evet diyeceğiz” dedi. Bu açıklama Genel Kurul'daki oylamada anlaşmanın önünü açan bir işaret olarak okunuyor. Kılıçdaroğlu'nun aynı konuşmadaki erken seçim ve yeni anayasa sözlerini ayrı bir haberimizde verdik. Mısır'ın ittifaka katılıp katılmayacağı sorusu da hâlâ gündemde; Kahire cephesindeki gelişmeleri Sisi'nin Suudi Arabistan'a verdiği destek sinyalini anlattığımız haberde bulabilirsiniz.
Mekke savunma anlaşması sizi nasıl etkiler?
Anlaşma, Türkiye'nin savunma yükümlülüklerini değiştiren bir metin. Bir sınır ya da deniz meselesinde değil, Orta Doğu'da yaşanabilecek bir saldırı durumunda ortak hareket etme sözünü kapsıyor. Bu yüzden Meclis'teki görüşmelerde en çok sorulacak sorular, askeri yükümlülüğün sınırı ve Türkiye'nin hangi koşulda devreye gireceği olacak. Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları, ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı'ndaki kriz de aynı hafta kabinenin gündeminde; yani anlaşma bölgesel gerilimin gündemde olduğu bir haftada Meclis'e geliyor. Komisyonda yapılacak konuşmalar, hangi partinin hangi gerekçeyle destek verdiğini ya da çekince koyduğunu ortaya koyacak.
