Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 5 Kasım Perşembe günü Türkiye'nin önümüzdeki 15 yılın enerji haritasını çizen Millî Enerji 2040 programını kamuoyuna anlattı. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar'ın ortaya koyduğu çerçevede iki rakam öne çıkıyor: dışa bağımlılığın bugünkü yüzde 68 civarından yüzde 50'nin altına çekilmesi ve rüzgâr ile güneşte 175 bin megavatlık kurulu güce ulaşılması. Millî Enerji 2040 için ortaya çıkan toplam fatura da küçük değil; o rakama birazdan geleceğiz.
Millî Enerji 2040 nedir, hedefleri neler?
Millî Enerji 2040, Türkiye'nin enerji arzını, talebini ve ithalat bağımlılığını 2040'a kadar baştan kuran yol haritası. Bayraktar'ın anlattığına göre yerli üretimin payı yüzde 92'ye çıkarılacak, enerji tüketiminin yüzde 36'sı elektrikle karşılanacak ve kurulu gücün yüzde 77'sini yenilenebilir kaynaklar oluşturacak. Program beş başlığa oturuyor: enerji verimliliği (ilk sırada), nükleer enerji, yenilenebilir enerji, doğal gaz ve kritik madenler. Nükleerin enerji sepetine mutlaka eklenmesi gerektiği vurgulandı; doğal gaz ise geçiş yakıtı olarak kalacak.
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar yatırım için kaç milyar dolar dedi?
Millî Enerji 2040'ın toplam yatırım ihtiyacı 500 milyar dolar. Bunun 210 milyar dolarını kamu şirketleri üstlenecek; geri kalan 290 milyar dolarlık kısım kamu şirketlerinin dışından gelecek. Bazı haberlerde dolaşan 100 milyar dolar rakamı programın tamamı değil, rüzgâr ve güneş kapasitesi için öngörülen kalem. İletim tarafında da ayrı bir pay var: 36 milyar dolarlık yatırımla yüksek gerilim hatlarının 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye çıkarılması planlanıyor. Programın doğrudan 108 bin kişiye iş yaratması bekleniyor.
Rüzgâr ve güneşte 175 bin megavat ne demek?
175 bin megavat, yani 175 gigavat, rüzgâr ve güneş santrallerinin 2040'taki toplam kurulu gücü olarak hedeflendi; bunun için yaklaşık 100 milyar dolar yatırım öngörülüyor. Rakamın arkasında elektrik talebi var: Millî Enerji 2040'ta tüketimin 680 terawatt saate çıkacağı varsayılıyor. Programın dayandığı projeksiyonlarda 2040'ta nüfus 91,5 milyon, ekonomi bugünün yaklaşık 1,9 katı, ortalama büyüme yüzde 4,4. Elektriğin payı en çok ulaştırmada artacak: yüzde 1'den yüzde 24'e. Sanayide yüzde 33, konutlarda yüzde 30 hedefleniyor.
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar dışa bağımlılığı nasıl azaltacak?
Bayraktar'ın planında dışa bağımlılığı düşürmenin üç ayağı var: yerli ve yenilenebilir üretimi büyütmek, tüketimi verimlilikle kısmak, petrol ve doğal gazda yerli üretimi artırmak. Petrol ve doğal gaz üretiminin günde 1,7 milyon varil petrol eşdeğerine çıkarılması hedefleniyor; petrol tüketiminin ise günlük 993 bin varilden 718 bin varile inmesi öngörülüyor. Ayrıntıların kaynağı ithalat faturası: enerji ithalatı 2022'de 96,5 milyar dolara kadar çıktı, son dört beş yılda yıllık ortalama 65-70 milyar dolar oldu. Bayraktar'ın aktardığı rakamlara göre son 24 yılda enerji ve madenin toplam ithalat bedeli 1,1 trilyon dolara ulaştı.
Millî Enerji 2040 sizin cebinizi nasıl etkiler?
Kısa vadede cebe dönük doğrudan bir değişiklik yok; Millî Enerji 2040 bir hedef programı ve aktarılan bilgilerde elektrik ya da akaryakıt fiyatlarına dair bir söz yer almıyor. Evinizde ve arabanızda fark yaratacak kısım elektrikleşme hedefinden geçiyor: ulaştırmada elektriğin payının yüzde 24'e, konutlarda yüzde 30'a çıkması, şarj altyapısının ve elektrikli araç sayısının büyümesi demek. Alparslan Bayraktar'ın çizdiği yol haritasının asıl sınavı, 500 milyar dolarlık yatırımın takvimle birlikte hayata geçip geçmeyeceği olacak.
