Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını 20 Ekim'de onayladı. Onayın ardından Avrupa Birliği ve Yunanistan'dan itirazlar geldi. Ankara'dan yanıt da gecikmedi: Milli Savunma Bakanlığı (MSB), bir soru üzerine MSB Libya mutabakatı hakkındaki tutumunu açıkladı. Açıklama, Doğu Akdeniz'deki hukuk tartışmasında Ankara cephesinin son sözü oldu.
MSB Libya mutabakatı nedir?
Libya mutabakatı, Türkiye ile Libya'nın 2019'da imzaladığı deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına dair mutabakat muhtırası. Belge, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığı sınırlarına dair düzenlemeler içeriyor. Libya Temsilciler Meclisi'nin 20 Ekim 2026'daki onayı, mutabakatın Libya tarafındaki iç hukuk sürecinin tamamlanması anlamına geliyor. Yunanistan, mutabakata imzalandığı günden beri karşı çıkıyor; bu nedenle MSB Libya mutabakatı hem hukuki hem diplomatik bir başlık haline geldi.
MSB Libya mutabakatı için ne dedi?
MSB, mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde imzalandığını ve iki ülkenin meşru hak ve menfaatlerini gözettiğini açıkladı. Bakanlık, AB ve Yunanistan'ın itirazlarına karşı açık bir çizgi izledi: deniz yetki alanlarının sınırlandırılması kıyı devletlerinin egemenlik haklarına ilişkin bir konu. Üçüncü tarafların tek taraflı değerlendirmeleri mutabakatın hukuki geçerliliğini ortadan kaldıramaz. Başka bir deyişle Ankara, iki ülke arasındaki anlaşmanın dışarıdan yapılan yorumlarla geçersiz hale gelmeyeceğini söylüyor.
Libya Yunanistan AB itirazına MSB nasıl karşılık verdi?
AB ve Yunanistan, Libya Meclisi'nin onayına itiraz etti ve MSB'nin yanıtı bu itirazlara karşılık olarak geldi. Libya Yunanistan AB üçgenindeki itirazların ayrıntısı MSB açıklamasında tek tek sayılmadı; bakanlık genel hukuki çerçeveyi hatırlatarak yanıt verdi. Atina'nın mutabakata yönelik karşı çıkışının yeni olmadığı, 2019'dan beri sürdüğü biliniyor. Libya Yunanistan AB hattındaki bu itiraz, mutabakatın tartışılan yönlerinden biri olmaya devam ediyor.
Deniz yetki alanları nedir?
Deniz yetki alanları, bir kıyı devletinin denizde egemenlik hakkı ya da yetki kullandığı alanlar. Karasuları, münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığı bu başlığın altında sayılıyor. Karşılıklı kıyıları bulunan iki ülke arasında bu alanların nereden geçeceği, çoğu zaman iki devletin kendi aralarındaki anlaşmayla belirleniyor. MSB'nin vurgusu tam bu noktada: sınırlandırma kıyıdaş devletlerin işi, üçüncü ülkelerin değil.
MSB Libya mutabakatı yürürlükte mi?
Ankara'nın hukuki duruşu değişmiyor: mutabakatın hukuki geçerliliği ortadan kalkmış değil. MSB, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hak ve menfaatlerini korumayı sürdüreceğini, bunu yaparken uluslararası hukuk çerçevesinde bölgesel barış ve istikrara katkı vermeyi hedeflediğini belirtti. Libya ile enerji alanındaki temaslar da gündemde; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın petrol arama açıklaması bu başlığın ayrı bir yüzü. Bu aşamada somut bir uygulama değişikliği açıklanmış değil; mutabakatın etkisi daha çok deniz alanlarındaki arama, sondaj ve diplomatik dengeler üzerinden ortaya çıkıyor.
