Pastırma yazı bu hafta sonu itibarıyla hâlâ başlamadı. Ekim ortasında Ankara'dan Marmara'ya kadar geniş bir alanda termometreler mevsim normallerinin altına düştü, yağışlı ve rüzgarlı hava günlerdir etkisini sürdürüyor. Ekranlara "havalar ne zaman soğuyacak" yazan okur aslında çoğu zaman tersini soruyor: pastırma sıcakları gelecek mi, gelecekse ne zaman, bu yıl pastırma yazı bitti mi?
Meteoroloji'nin (MGM) son değerlendirmesine göre cevap kasım ayında. Kurumun tahminlerine göre sonbaharın bu kısa ılık dönemi için beklenti 25 Ekim-15 Kasım aralığı; en belirgin ve en sıcak günlerin ise 1-10 Kasım tarihlerinde yaşanması öngörülüyor. Yani bugün 18 Ekim itibarıyla gündemdeki serinlik geçici değil, pastırma yazı öncesindeki normal sonbahar tablosu.
Pastırma yazı nedir?
Pastırma yazı, halk arasında sonbaharın ortasında birden ortaya çıkan, gündüzleri ılık ve güneşli, geceleri ise soğuk geçen kısa süreli hava dönemine verilen addır. İsmini, geçmişte pastırma üreticilerinin bu gündüz-gece sıcaklık farkından yararlanarak eti kurutmasından alır; gündüz kuru ve ılık, gece soğuk hava, geleneksel pastırma üretimi için ideal kabul edilirdi. Bu nedenle sonbaharın son sıcak günleri halk dilinde "pastırma yazı" ya da "pastırma sıcakları" olarak anılır. MGM'nin tahminine göre bu dönemde gündüz sıcaklıkları 18-24 derece civarına çıkabilirken geceleri ayaz etkili olabilir; iç bölgelerde gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkının 15-20 dereceye kadar açılması bekleniyor.
Pastırma yazı bitti mi, yoksa henüz başlamadı mı?
Bugün 18 Ekim itibarıyla pastırma yazı henüz başlamadı. Son günlerdeki yağışlı ve serin hava, pastırma sıcaklarının kendisi değil; MGM'nin öngördüğü ılık dalga daha ileride, ekim sonu ile kasım başı arasında bekleniyor. Yani okurun aradığı "pastırma yazı bitti mi" sorusunun cevabı hayır; dönem henüz gelmedi. Önce bu serin ve yağışlı havanın etkisini sürdürmesi, ardından ekim sonundan itibaren kademeli olarak ılık bir dalganın yükselmesi bekleniyor.
Pastırma yazı ne zaman başlayacak?
MGM'nin öngörüsüne göre pastırma yazı 25 Ekim'den sonra kendini göstermeye başlayabilir. Dönemin en etkili olacağı günler 1-10 Kasım olarak işaret ediliyor; bu aralıkta güneşli ve ılık havanın belirginleşmesi bekleniyor. Dönemin toplam süresi atmosferik koşullara bağlı olarak değişken; bazı değerlendirmelerde bu kısa ılık dalganın üç-yedi günden on güne kadar sürebileceği, hatta elverişli koşullarda daha da uzayabileceği ifade ediliyor. Kesin tarih ve sıcaklık rakamı, yaklaşıldıkça güncellenen resmi tahminlerle netleşecek; MGM bu tür kısa ılık dalgalar için ancak günler kaldığında kesin tahmin paylaşıyor.
Pastırma yazı hangi bölgelerde etkili olacak?
MGM'nin öngörüsünde pastırma sıcaklarının en belirgin hissedileceği bölgeler Marmara, Adalar Denizi'nin çevresi ve İç Anadolu olarak sıralanıyor. Bu bölgelerde gündüzleri havanın ısınması, gecelerinse hızla soğuması bekleniyor. Akdeniz'in iç kesimlerinde de ılık dalganın hissedilebileceği belirtiliyor. Ankara başta olmak üzere iç bölgelerde yaşayanlar için pastırma yazı, gündüz tişörtle dolaşılan ama akşam ceket gerektiren o tipik sonbahar havasını anlatıyor.
Şu an hava durumu nasıl, bu ne anlama geliyor?
Ekim ortasında ülkenin büyük bölümünde sıcaklıklar mevsim normallerinin altında seyrediyor, yağış miktarında artış var. MGM'nin kasım başına işaret ettiği pastırma yazı beklentisi, bu serin ve yağışlı tablonun ardından gelecek kısa bir ara gibi değerlendiriliyor. Pratikte bu, önümüzdeki bir-iki hafta soğuk ve yağışlı havanın sürebileceği, ardından kasımın ilk günlerinde kısa süreli bir ısınmanın yaşanabileceği anlamına geliyor. Isınma giderleri ve kışlık hazırlık yapanlar için pastırma yazı, kalıcı soğuklardan önceki son ılık pencere olarak öne çıkıyor.
