Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara'da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile birlikte yaptığı ortak basın toplantısında Mekke İttifakı'na yeni ülkelerin katılmasını istediklerini söyledi. Toplantı 17 Kasım Salı günü saat 17.57'de başladı ve yaklaşık çeyrek saat sürdü. Konuşmalarda Suriyelilerin dönüşü de ele alındı. Aynı akşam 20.04'te Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de Suriyeli bakanlarla masaya oturdu. Yani aynı gün hem dışişleri hem savunma bakanları Suriyeli mevkidaşlarıyla bir araya geldi.
Mekke İttifakı'na yeni ülkeler katılacak mı?
Fidan yeni katılımlar istediklerini açıkça söyledi, ama hangi ülkelerin davet edildiğini ya da ittifakın üye listesini vermedi. Sözleri şöyle: “İttifakımızın kurumsallaşma süreci tamamlandığında bölgede barış isteyen diğer ülkeleri aramızda görmekten memnuniyet duyacağız.” Yani kapı aralık, ama sıra önce kurumsallaşmada. Fidan ayrıca “Mekke İttifakı'na katılımlar isteriz” dedi. Genişleme mesajı Suriyeli konuğun yanında verildi; yani ittifak, görüşmenin ana başlıklarından biriydi.
Mekke İttifakı nedir?
Mekke İttifakı, bölgesel barış ve güvenlik vurgusuyla anılan, savunma ağırlıklı bir yapı. Fidan bu oluşumu “Mekke savunma ittifakı” diye de adlandırdı. Üyeler, kapsam ve kurumsallaşmanın takvimi toplantıda açıklanmadı. Yani bugün elimizde ittifakın adı, Fidan'ın çağrısı ve genişleme mesajı var; ayrıntılı bir çerçeve yok.
Suriyeliler ve güvenlik konusunda basın toplantısında ne söylendi?
Şeybani konuşmasında Suriye'nin istikrarının Orta Doğu'nun istikrarının temel taşı olduğunu, Türkiye'nin de bu yapının inşasında vazgeçilmez bir ortak olduğunu söyledi. Fidan ise net bir cümle kurdu: “Bir ülkenin güvenliği komşularının istikrarsızlığı üzerine inşa edilemez.”
Suriyeliler konusunda iki bakanın ele aldığı başlıklar arasında Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması, ülkenin kuzeyindeki entegrasyon süreci ve Şam'da bir Türkiye-Suriye Üniversitesi kurulmasına dair mutabakat vardı. Şeybani ayrıca ekonomi, demiryolu ve dijital bağlantı projelerinde iş birliğinden söz etti. Konuşma yalnız güvenlikle sınırlı kalmadı; ekonomi ve altyapı da aynı masadaydı.
Suriyeliler ne kadar döndü, İzmir uçuşu konuşuldu mu?
Şeybani'nin aktardığına göre Suriyelilerden ülkesine dönenlerin sayısı yedi yüz binden fazla. Dönüşlerin yanında Şam ile İzmir arasında doğrudan uçuş da konuşuluyor. Bunlar Şeybani'nin kendi sözleri; Türkiye'nin resmî rakamları ayrıca açıklanmadı. Yani bu sayıyı okurken kaynağının Suriye tarafı olduğunu akılda tutmak gerek.
Yaşar Güler akşamki görüşmede kimlerle bir araya geldi?
Saat 20.04'te Hakan Fidan ve Yaşar Güler, Şeybani ve Suriye Savunma Bakanı Tümgeneral Murhef Ebu Kasra ile Ankara'da görüştü. Görüşmenin içeriği ayrıntılı açıklanmadı. Dışişleri ve Savunma bakanlarının aynı akşam aynı heyetle toplanması, görüşmenin hem diplomasi hem savunma başlığını taşıdığını gösteriyor.
Bu ne demek, Suriyeliler için şimdilik ne anlama geliyor?
Açıklanan somut bir karar ya da takvim yok. Ortada bir çağrı var: Mekke İttifakı'na katılım. Bir de Suriye tarafının verdiği dönüş rakamı. Hangi ülkelerin katılacağı ve ittifakın nasıl işleyeceği konusunda henüz açıklama yok.
Şeybani'nin Türkiye'deki çalışma ziyaretinin programı için ziyaretin duyurulduğu haberimize bakabilirsiniz. Fidan'ın toplantıda Suriye'nin toprak bütünlüğü, terörle mücadele ve dönüş konularına da değindiği bildirildi. Yani Suriyeliler meselesi yalnız dönüş rakamıyla sınırlı değil.






