Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankaların 2026'nın üçüncü çeyreğine ilişkin değerlendirmeleri ile dördüncü çeyrek beklentilerini içeren Banka Kredileri Eğilim Anketi'nin sonuçlarını yayımladı. İşletme tarafında tablo net: kredi talebindeki artış güçlenerek sürüyor, bankaların kredi standartlarındaki sıkılaşma ise zayıflıyor. Ankette bankalar dördüncü çeyrek için de benzer bir yön çiziyor.
TCMB anketinde işletmelerin kredi talebi neden arttı?
Üçüncü çeyrekte KOBİ'lerin de büyük işletmelerin de kredi talebi artmaya devam etti. Artış kısa vadeli kadar uzun vadeli kredide, TL kadar yabancı para kredide görüldü. Bankalara göre talebi iten üç şey öne çıktı: borçların yeniden yapılandırılması, stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı. Bunlar, anketin işletme kredisi talebini artırıcı yönde etkileyen en önemli faktörler olarak sıraladığı başlıklar.
Bankalar kredi standartlarını gevşetecek mi?
Anket bu soruya evet diyor, ama kademeli. Üçüncü çeyrekte KOBİ kredilerinde sıkılaşma yerini sınırlı gevşemeye bıraktı; büyük işletmelerde sıkılaşma zayıflayarak sürdü. Kısa ve uzun vadeli kredilerle TL kredilerde sıkılaşmanın yerini gevşeme aldı. Dördüncü çeyrekte ise büyük işletme kredilerinde de sıkılaşmanın bitip gevşemeye geçmesi bekleniyor. KOBİ'lerde gevşeme güçlenecek, TL kredilerde standartlar daha da esneyecek, yabancı para kredilerde sıkılaşma yerini sınırlı gevşemeye bırakacak.
Konut ve taşıt kredisinde tablo nasıl?
Burada hava başka. Konut kredisi talebindeki azalış üçüncü çeyrekte de sürdü; bankalar, müşterilerin alternatif finansmana yöneldiğini belirtti. Aynı çeyrekte konut kredilerine uygulanan standartlardaki sıkılaşma güçlendi ve hem ortalama hem de riskli konut kredilerindeki kâr marjı belirgin biçimde yükseldi. Taşıt kredisinde standartlar temelde aynı kaldı ama talep düşmeye devam etti; bankalara göre sebep taşıt piyasasına ilişkin beklentiler ve alternatif finansman seçenekleri. Diğer bireysel kredilerde ise sınırlı düşüş yerini sınırlı artışa bıraktı ve bunu tüketici güveni tetikledi. Dördüncü çeyrekte konut, taşıt ve diğer bireysel kredilerin standartlarında belirgin bir değişiklik beklenmiyor; taşıt kredisi talebindeki azalışın ise güçlenerek süreceği tahmin ediliyor.
Kredi koşullarında ve bankaların fonlamasında ne değişti?
İşletme kredilerinde ortalama krediler üzerindeki kâr marjı azaldı, daha riskli kredilerde sınırlı arttı. Kredi veya limit büyüklüğü ile teminat koşullarında sıkılaşma sürerken, faiz dışında alınan ücret ve komisyonlarda gevşeme yaşandı. Bankaların fon bulma tarafında da yön değişti: yurt içi fonlama koşullarında sıkılaşma yönlü görüşlerin yerini gevşeme yönlü değerlendirmeler aldı.
Dördüncü çeyrekte kredi talebi ne olacak?
Bankalar işletme kredisi talebindeki artışın dördüncü çeyrekte de devam edeceğini öngörüyor. KOBİ ve büyük işletme tarafında artışın güçlenmesi, kısa vadeli kredide hızlanması, uzun vadeli kredide ise yavaşlayarak sürmesi bekleniyor. Para cinsinden bakınca TL kredi talebi güçlenecek, yabancı para kredi talebindeki artış zayıflayacak. Merkez Bankası'nın anketine göre konut ve diğer bireysel kredi talebinde belirgin bir değişim öngörülmüyor.
