Ankara'da Ticaret Bakanlığı, internetten verilen yemek siparişlerinde hamburger, döner, iskender ve köftedeki et miktarının açıkça yazılması için harekete geçti. Bakanlık ilgili federasyonlara bir uyarı yazısı gönderdi. Yazıda dijital mecralarda satılan tüketime hazır kırmızı ve beyaz et ürünlerinin gramaj bilgisinin doğru ve eksiksiz yer alması için çalışmaların ivedilikle tamamlanması istendi. Basına yansıyan bilgilere göre adımın arkasında, internetten sipariş edilen döner ve hamburgerde gramaj eksikliğine dair şikâyetler var. Yazının ayrıntıları 14 Ekim Çarşamba günü ortaya çıktı.
Ticaret Bakanlığı online yemek siparişleri için tam olarak ne istedi?
Ticaret Bakanlığı'nın talebi net: ürün tanıtımında et miktarı görünsün. Yazıda mesafeli satışlarda tüketiciye ürünün temel niteliklerinin açık ve anlaşılır biçimde bildirilmesi gerektiği de hatırlatıldı. Bakanlık bu yükümlülüğe dayanarak gramajın da ürün bilgisinin bir parçası olarak gösterilmesini bekliyor. Yazının hangi federasyonlara gittiği ise açıklanmadı. Yani bilinen kadarıyla ortada bir yasak ya da ceza kararı değil, sektöre ivedilikle tamamlayın denilen bir hazırlık çağrısı var.
Hangi ürünlerde et miktarı yazılacak: döner, hamburger, köfte?
Ticaret Bakanlığı'nın yazısı hamburger, döner, iskender ve köfte gibi tüketime hazır kırmızı ve beyaz et içeren ürünleri kapsıyor. Bu ürünlerin bir bölümünde gramaj bilgisi yazıyor, bir bölümünde eksik, bir bölümünde ise hiç yok. Sorun tam da bu düzensizlik: gramaj yazılmadığında aynı adı taşıyan iki ürünü et miktarı üzerinden karşılaştırmak mümkün olmuyor. Gösterimin hangi birimle ve hangi biçimde yapılacağı yazıda yer almıyor. Gramaj, kısaca ürünün içindeki et miktarı demek: hamburgerde köftenin, dönerde porsiyondaki etin kaç gram olduğunun ürün sayfasında görünmesi bekleniyor.
Düzenleme yalnız online platformları mı, restoranları da mı kapsıyor?
Yazının muhatapları iki taraf: restoran ve diğer yiyecek işletmeleri ile dijital sipariş platformları. Yazıdaki vurgu dijital mecralarda, yani internet ve mobil uygulama üzerinden yapılan satışta. Konu, masada ya da tezgâhta yenen dönerden çok, kapıya gelen siparişin ekrandaki tanıtımı. Çalışmanın hangi hukuki araçla (genelge, yönetmelik değişikliği ya da başka bir düzenleme) yapılacağı da açıklanmadı.
Online yemek siparişinde et miktarı neden bu kadar kritik?
Restoranda tabağı görür, porsiyonu gözünüzle tartarsınız. İnternette elinizde yalnızca fotoğraf, ürün adı ve fiyat var. Fotoğraftaki dönerin altında kaç gram et yattığını anlamanın tek yolu, işletmenin bunu yazması. Şikâyetlerin zemini de bu belirsizlik: sipariş geldiğinde porsiyon beklenenden küçük çıkarsa, itiraz edecek somut bir rakam elde olmuyor. Gramaj bilgisi ekrana yazıldığında ise hem alıcı hem satıcı aynı ölçüye bakmış oluyor.
Bu ne demek: online döner ya da hamburger sipariş edenin cebini nasıl etkiler?
Kısa cevap: sipariş vermeden önce paranızın karşılığında ne kadar et aldığınızı görebilmeniz hedefleniyor. Bakanlığın amacı, ürünlerin hem gramaj hem fiyat açısından daha şeffaf biçimde kıyaslanabilmesi. Yani önünüzde iki hamburger menüsü olduğunda, fiyat etiketinin yanında et miktarını da görüp ona göre seçim yapabilmeniz amaçlanıyor. Sipariş ekranındaki fiyat, ancak yanına et miktarı yazıldığında gerçek anlamda kıyaslanabilir hale geliyor.
Ticaret Bakanlığı'nın gramaj yazısına uymayana ceza var mı, düzenleme ne zaman başlıyor?
Şimdilik iki sorunun da cevabı belli değil. Basına yansıyan bilgilere göre Ticaret Bakanlığı'nın federasyonlara giden yazısında yürürlük tarihi de yok, uymayanlara uygulanacak bir yaptırım da. Elde, bakanlığın sektörden ivedilikle tamamlamasını istediği bir hazırlık süreci var. Takvim netleşirse haberi güncelleyeceğiz.
Konu Ticaret Bakanlığı'nın önüne ilk kez gelmiyor. Bakanlık 2024 Kasım'ında yiyecek ve içecek sektöründe döner, iskender ve hamburgerde menüde gramaj bilgisi verme zorunluluğu getirmiş, bilgiyi vermeyen işletmeler için denetim başlatmıştı. Bu kez odak internet: siparişlerin verildiği uygulamalar ve platformlar. Gıdada şeffaflıkla ilgili bir başka dosya olan 14 sucuk markalı tağşiş listesini ayrıca yazmıştık; o, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın işi ve bununla karıştırılmamalı.
