Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı'na ilişkin genelge, 14 Kasım Cumartesi günkü Resmi Gazete'de yayımlandı. Genelge, iklim değişikliğinin ve yeşil ile dijital dönüşümün çalışma hayatına yaptığı etkiyi yönetmeyi amaçlıyor. Eylem planı 2027-2029 yıllarını kapsıyor. Yani konu, çalışanların işine ve becerisine doğrudan dokunuyor. Bu belge, iklim politikasının yanında istihdam alanını da ilgilendiriyor.
Ulusal Adil Geçiş Stratejisi nedir?
Ulusal Adil Geçiş Stratejisi, iklim dönüşümünün çalışanlara ve topluma yükünü dengelemeyi hedefleyen bir yol haritası. Adil geçiş kavramı kabaca şunu söylüyor: karbon salımını azaltma, temiz enerjiye ve dijital üretime geçiş sürecinde kimse geride kalmasın. Bu yaklaşım, dönüşümün bedelini tek bir kesime yüklememeyi esas alıyor. Resmi Gazete genelgesinde, iklim değişikliğinin ve dönüşümün üretimden istihdama, becerilerden çalışma koşullarına kadar ekonomik ve toplumsal yaşamın birçok alanını yeniden şekillendirdiği belirtildi. Yani genelgenin merkezinde iklim politikası kadar çalışan da var.
Ulusal Adil Geçiş Eylem Planı'nı hangi kurum yürütecek?
Planın koordinasyonunu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı üstleniyor. Bakanlık, Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve eylem planını ilgili kamu kurumları ile sosyal tarafların katılımıyla hazırlamıştı. Uygulamanın izlenmesi ve değerlendirilmesi de aynı bakanlığın görevi. Eylem planında sorumlu gösterilen kurum ve kuruluşlar, uygulamadaki gelişmeleri altı aylık dönemler halinde bakanlığa bildirecek. Yani adil geçiş eylem planının takibi, altı ayda bir bakanlığın önüne gelecek. Planın hayata geçmesi de kurumların bu sorumlulukları zamanında yerine getirmesine bağlı.
Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı hangi yılları kapsıyor?
Eylem planı 2027-2029 yıllarını kapsıyor. Genelge, Ulusal Adil Geçiş Stratejisi'ni On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) ile Ulusal İstihdam Stratejisi'ne (2025-2028) dayandırıyor. Uzun vadeli hedef ise Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşmasını desteklemek. Yani plan, 2053 net sıfır emisyon hedefine giden yolda çalışma hayatının uyumunu sağlamak üzere kuruldu. Planın ilk yılı 2027 olacak.
Ulusal Adil Geçiş Stratejisi çalışanlar için ne anlama geliyor?
Resmi Gazete genelgesinin hedefleri beceri kazandırma, insana yakışır işlerin artırılması ve sosyal korumanın güçlendirilmesi. Çalışanlar ve işletmeler için dönüşüme uyum sürecinin kolaylaştırılması öngörülüyor. Mesela üretim biçimi değişen bir sektörde çalışan biri için bu, yeni beceriler edinmesini sağlayacak programlar anlamına gelebilir. Sosyal korumanın güçlendirilmesi ise geçiş döneminde kişinin yanında kalacak önlemler demek. Ancak hangi sektörde, kaç kişiye ve hangi bütçeyle uygulama yapılacağı duyuru metninde yer almıyor.
Genelgeden sonra ne olacak?
Şimdi sıra, kurumların eylem planındaki görevlerini yerine getirmesinde. Kurumlar altı ayda bir ilerleme bildirecek, bakanlık da bu bildirimlerle uygulamayı izleyecek. Adil geçiş eylem planının ayrıntıları yayımlandıkça hangi alanlarda somut adım atılacağı belli olacak. Resmi Gazete genelgesinin asıl vurgusu ise kimseyi geride bırakmadan dönüşümü yönetmek. Ulusal Adil Geçiş Stratejisi'nin uygulaması, bu altı aylık bildirimlerle izlenebilecek.
