Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ, uyuşturucuyla mücadeleye dair kurduğu cümlelerle gündeme oturdu. Videoda Özdağ, Türk gençleri arasında uyuşturucunun hızla yayıldığını söyleyip sebebini şöyle açıkladı: "İçki içemediği için, çok pahalı olduğu için sigaraya dönenler, pardon, uyuşturucuya geçenler var." Çözüm olarak da "içki ve sigara fiyatlarını makul zeminlere" çekeceklerini, sigara ve içkide büyük indirime gideceklerini vaat etti. Bir siyaset bilimi profesörünün ağzından çıkan bu cümle, sosyal medyada büyük tepki topladı.
Ümit Özdağ tam olarak ne dedi?
Özdağ videoda önce "Tertemiz Türkiye" adını verdiği bir proje başlatacaklarını, uyuşturucuyla mücadelenin ana hedeflerinden biri olduğunu anlattı. Ardından gençlerin uyuşturucuya yönelmesinin nedeni olarak alkol ve sigara fiyatlarını gösterdi ve vaadini net koydu: "Uyuşturucuyla büyük bir mücadele ederken de içki ve sigara fiyatlarını makul zeminlere çekeceğiz." Konuşmanın başında da sigara ve içkide büyük indirime gideceklerini söyledi.
Sigara ve içki pahalanınca gençler uyuşturucuya mı yöneliyor?
Bilimsel veriler bu iddianın tam tersini söylüyor. Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası'nın onlarca yıllık araştırmalarına göre sigara fiyatındaki yüzde 10'luk artış, tüketimi yüksek gelirli ülkelerde yaklaşık yüzde 4, gelişmekte olan ülkelerde yaklaşık yüzde 5 azaltıyor. Fiyata en duyarlı kesim ise gençler. Yani fiyat yükseldiğinde genç, bağımlılığa giden yola daha az giriyor; zararlı maddeye ucuz ulaşabildiğinde daha çok giriyor.
Bağımlılık uzmanlarının yıllardır altını çizdiği bir gerçek daha var: Sigara ve alkol, gençlerin bağımlılık yolculuğunda çoğu zaman ilk basamak. Erken yaşta sigaraya ve içkiye başlayan gencin ileride başka maddeleri deneme riski artıyor. Özdağ'ın formülü ise bu ilk basamağı ucuzlatıp gençlerin önüne sermek anlamına geliyor.
Gençleri uyuşturucuya iten asıl sebepler neler?
Uzmanların saydığı başlıca sebepler belli: madde satıcılarının okul ve mahalle çevresine kadar sızması, sentetik uyuşturucuların ucuzluğu ve kolay bulunması, arkadaş çevresinin baskısı, aile içi sorunlar ve sosyal medya üzerinden yürüyen satış ağları. Bu listenin hiçbir yerinde "rakı pahalı olduğu için" diye bir madde yok. Uyuşturucu bir fiyat sorunu değil; bir erişim, denetim ve aile sorunu.
Türkiye'de devlet de mücadeleyi bu cepheden yürütüyor. İçişleri Bakanlığı'nın koordinasyonunda emniyet ve jandarma, uyuşturucu şebekelerine ve torbacılara yönelik operasyonları her hafta onlarca ilde aynı anda sürdürüyor; okul çevrelerinde denetimler artırıldı. Hedef zararlı maddeye ulaşmayı zorlaştırmak; ucuzlatmak değil.
Bir profesör bu iddiayı neden ortaya atar?
Ümit Özdağ, uzun yıllar üniversitede uluslararası ilişkiler alanında ders vermiş bir akademisyen. Akademik unvan taşıyan bir siyasetçiden beklenen, toplum sağlığını ilgilendiren bir konuda kaynak göstermesi, veriye dayanması. Oysa "içki pahalı, genç uyuşturucuya kaçıyor" önermesinin arkasında ne bir araştırma ne bir istatistik var. Sosyal medyadaki tepkilerin ortak noktası da bu oldu: Kullanıcılar, böyle bir sonuca hangi bilimsel çalışmayla ulaşıldığını sordu.
İçki ve sigara ucuzlarsa ne olur?
Sağlık otoritelerinin ortak görüşü açık: Alkol ve tütün ürünlerindeki vergiler, tüketimi azaltan en etkili araçlar arasında. Fiyatların düşmesi, özellikle harçlığı kısıtlı gençlerin bu ürünlere ulaşmasını kolaylaştırır; sigaraya ve içkiye başlama yaşı düşer, bağımlı sayısı artar. Uyuşturucuyla mücadele vaadiyle yola çıkıp gençlere ucuz sigara ve ucuz içki sözü vermek, yangını benzinle söndürmeye kalkmak gibi bir çelişki olarak kayıtlara geçti.
