Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, görev yeri sürekli değiştirilen bir bankacının istifasını haklı fesih olarak kabul etti. Özel bir bankada 16 yıl çalışan bireysel bankacılık yönetici yardımcısı, farklı şubelere gönderilmesi üzerine işinden ayrılmış ve kıdem tazminatı için dava açmıştı. Ankara'daki Yargıtay, çalışanın lehine verilen kararı oy birliğiyle onadı.
Yargıtay'a giden bankacı dosyasında ne yaşandı?
Çalışanın unvanı bireysel bankacılık yönetici yardımcılığıydı; görevi bireysel müşteri ilişkileri yönetici yardımcılığına çevrildi. İşçi bunu daha düşük bir kadro olarak gördü, banka ise statüsünde bir düşüş olmadığını savundu. Asıl tartışma görev yerinde çıktı: çalışan bazen günlük, bazen haftalık sürelerle başka şubelere gönderildi. Şubelerden biri işyerine yaklaşık 52 kilometre uzaktaydı ve mahkemenin tespitine göre bu tür görevlendirmelerin süreceği de kendisine bildirilmişti. Bankacı bu tabloyu çalışma şartlarının ağırlaştırılması sayıp istifa etti.
Yargıtay istifa eden bankacıya tazminat verdi mi?
Evet, dosya kıdem tazminatı lehine sonuçlandı. İş mahkemesi, çalışanın haklı nedenle fesih yaptığına hükmedip kıdem tazminatı talebini kabul etti. Banka istinafa gitti; Bölge Adliye Mahkemesi başvuruyu esastan reddetti. Son durak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi oldu ve daire, bölge mahkemesinin kararını oy birliğiyle onadı. Tazminatın tutarı haberlere yansıyan bilgilerde yer almıyor.
Yargıtay istifayı neden haklı fesih saydı?
Gerekçenin merkezinde işverenin yönetim hakkını nasıl kullandığı var. Banka, görev yeri değişikliklerinin gerekçesini ispatlayamadı ve yetkisini objektif biçimde kullandığını gösteremedi. Mahkemeye göre işin nerede ve ne zaman yapılacağı çalışma şartlarının parçası. Sözleşmede işverene yer değiştirme yetkisi tanınmış olsa bile bu yetki kötüye kullanılamaz. Bölge mahkemesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrasındaki (f) bendine, yani çalışma şartlarının uygulanmamasına dayanan haklı fesih ihtimalini vurguladı.
Haklı fesih, tarafın sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden, yasal bir sebebe dayanarak sona erdirmesi demek. İşçi haklı nedenle ayrılırsa, işten kendi isteğiyle çıkan bir çalışandan farklı olarak kıdem tazminatı hakkını koruyor.
Görev yeri değişen her işçi istifa edip tazminat alabilir mi?
Hayır, bu karar kapıyı herkese açmıyor. Her görev yeri değişikliği ya da her istifa kendiliğinden kıdem tazminatı doğurmaz. Yargıtay, sözleşme hükümlerine ve değişikliğin çalışma koşullarını gerçekten ağırlaştırıp ağırlaştırmadığına bakıyor. Bu dosyada unvan tartışması, günlük ve haftalık şube görevlendirmeleri, 52 kilometrelik mesafe ve bankanın gerekçeyi ispatlayamaması bir araya geldi.
Kıdem tazminatı için aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekiyor; işçi ise genellikle işveren haklı neden olmadan çıkardığında, emeklilik ya da askerlik gibi yasal hallerde ya da kendisi haklı nedenle ayrıldığında bu tazminatı alıyor. Düz bir istifa ile haklı fesih arasındaki fark işte bu yüzden büyük. İşçi açısından mesele, işverenin yer değiştirme yetkisini iyi niyetle ve işin gereğine uygun kullanıp kullanmadığı; bunu mahkeme dosya dosya tartıyor.
