Yerel yönetimlerde belediye başkanvekili seçimi kuralları değişti. Belediye meclisi yönetmelik değişikliği, yani Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'ndeki yeni düzenleme, 20 Kasım Cuma günü Resmi Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Yeni metin, yerel yönetimlerde belediye başkanlığı boşaldığında meclisin yapacağı başkan ve başkanvekili seçiminin nasıl yürüyeceğini baştan tarif ediyor. Ankara'dan gelen metin, kimin ne zaman aday olacağından oyun hangi pusulayla kullanılacağına kadar bir dizi ayrıntıyı değiştiriyor.
Belediye başkanvekili seçimi nasıl yapılır?
Yerel yönetimlerde belediye başkanvekili seçimi, belediye meclisinde, gizli oyla yapılıyor. Yeni yönetmelik bu oylamanın şeklini netleştiriyor. Oylamada artık tek bir birleşik oy pusulası kullanılıyor ve adaylar bu pusulada alfabetik sırayla yer alıyor. Meclis üyesi, tercih ettiği adayın bölümüne mühür basıyor, pusulayı zarfa koyup kapatıyor ve zarfı şeffaf sandığa atıyor.

Gizliliği korumak için en az iki kapalı oy verme kabini kurulması zorunlu. Sandık ise herkesin görebileceği bir yere konuyor.
Adaylar seçimde ne yapabilecek, ne yapamayacak?
Aday olmak isteyen kişi ya da siyasi parti grubu, ilk oturumun açılışında başvurmak zorunda. İlk oturum bittikten sonra yeni başvuru kabul edilmiyor. Yerel yönetimlerde adaylar bu sınırın içinde kalıyor ama her oylama turundan önce adaylıktan çekilebiliyor.
Bir başka yenilik, adayların seçimin yönetimindeki rolüyle ilgili. Aday olan meclis üyesi seçim oturumuna başkanlık edemiyor ve seçim kurulunda görev alamıyor. Oy kullanma hakkı ise duruyor; yani aday, kendi seçiminde de oy verebiliyor.
Hangi oy pusulaları geçersiz sayılacak?
Resmi mührü taşımayan, üzerinde ayırt edici bir işaret bulunan ya da birden fazla adaya mühür basılan pusulalar geçersiz sayılıyor. Yönetmelik burada iki istisna tanımlıyor. Aynı adaya birden fazla mühür basılması ya da seçmenin iradesinin açıkça belli olması hâlinde pusula geçerli kalıyor. Baskı hatası, leke ve buruşukluk gibi üretim kusurları da oyu iptal ettirmiyor. Mührün adayın bölümünü hafifçe aşması da iradenin belli olduğu durumlarda sorun sayılmıyor.
Bu kurallar yerel yönetimlerdeki başkanvekili oylamasında uygulanıyor.
Zarf sayısı oy kullananlardan fazla çıkarsa ne olacak?
Sandıktan çıkan kapalı zarf sayısı oy kullanan üye sayısından fazlaysa, o turun seçimi baştan yenileniyor. Sonuç ilan edildikten sonra bütün pusulalar ve zarflar mühürleniyor, seçim kurulu tarafından imzalanıyor. Bu belgeler, dava süresi doluncaya ya da açılmış bir dava sonuçlanıncaya kadar saklanıyor. Başka bir deyişle, seçim sonradan mahkemeye taşınırsa oy kâğıtları hâlâ elde olacak.
Yerel yönetimler seçimi ne zaman yapıldı, kaç yılda bir yapılır?
Bu yönetmelik genel yerel seçimi değil, yerel yönetimlerde belediye başkanlığının dönem ortasında boşalması durumunu düzenliyor. Dolayısıyla genel yerel seçimin tarihi ve periyodu bu düzenlemenin konusu değil. Başkanvekili seçimi, belediye başkanlığı boşaldığında meclisin yaptığı oylamadır. Benzer bir süreç için Antalya'daki başkanvekili haberimize göz atabilirsiniz.
Bu değişiklik belediye meclis üyesini ve seçmeni nasıl etkiler?
Yerel yönetimlerdeki bu değişikliğin meclis üyesi için en somut etkisi, adaylık başvurusunun tek bir oturuma sıkışması: Başvuru ilk oturumun açılışında yapılıyor, sonra kapı kapanıyor. Seçmen açısından ise değişiklik dolaylı. Belediye meclisi yönetmelik hükümleri, başkanvekili seçimlerinin kurallarını yazılı hale getiriyor; kimin başkanvekili olacağını ise bu yönetmelik değil, meclisteki oylama belirliyor.






