Antalya'da sürdürülen COP31 kapsamında Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan hükümetleri 10 Kasım Salı günü Temiz Enerji Alanında Stratejik Ortaklığa İlişkin Anlaşma'yı imzaladı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu temiz enerji anlaşmasını “Elektriğin TANAP'ı” diye tanımladı. Hedef, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriği dört ülkenin hattından Avrupa'ya taşımak.
Elektriğin TANAP'ı nedir?
TANAP, Azerbaycan gazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya götüren doğal gaz boru hattı. Bayraktar'ın benzetmesi şu: gazda yapılanı elektrikte de yapmak. Yani Azerbaycan'ın temiz enerjiyle ürettiği elektrik, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Bulgaristan'a, oradan Avrupa pazarlarına ulaşacak. Anlaşma bu rotayı kurumsal bir çerçeveye oturtuyor; Elektriğin TANAP'ı dediği proje de tam olarak bu hat.
Temiz enerji anlaşmasını kimler imzaladı?
Metne imzayı dört bakan attı: Türkiye adına Alparslan Bayraktar, Azerbaycan adına Enerji Bakanı Perviz Şahbazov, Bulgaristan adına Enerji Bakanı Iva Petrova, Gürcistan adına Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi Bakanı Mariam Kvrivişvili. Bazı haberlerde anlaşmanın üç ülke arasında imzalandığı yazıldı; doğrusu Türkiye dahil dört ülke. Yani Elektriğin TANAP'ı olarak anılan temiz enerji anlaşmasında Türkiye de imzacı taraf.
Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan'la imzalanan anlaşma neleri içeriyor?
Duyurulan kapsam şöyle: Elektriğin TANAP'ı kapsamında sınır ötesi elektrik iletimi ve ticaretinin geliştirilmesi, güvenli ve kesintisiz bir iletim sisteminin kurulması, dört ülkenin elektrik şebekelerinin birbirine bağlanması ve fiber optik altyapı. Elektriğin yalnız tek yönde değil, ülkeler arasında alınıp satılabilmesi de amaçlanıyor. Anlaşmada kapasite rakamı, yatırım tutarı ya da bitiş tarihi gibi bir bilgi duyurulmadı; bunlar sonraki aşamada belli olacak.
Bu anlaşma Türkiye'ye ne kazandırır?
Bayraktar'ın açıklamasına göre Elektriğin TANAP'ı projesi bölgesel enerji bağlarını güçlendirecek, temiz enerji ticaretine yeni imkân açacak ve Avrupa'nın enerji arz güvenliğine katkı sağlayacak. Türkiye, hattın tam ortasında yer alıyor; transit ülke olmak hem gelir hem de bölgesel ağırlık anlamına geliyor. Bunun fatura veya tarifeye etkisi konusunda açıklama yapılmadı.
İlham Aliyev Antalya'ya ne zaman geldi?
Anlaşmanın imzalandığı gün, akşam saatlerinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Antalya'ya ulaştı. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı'nın açıklamasına göre Aliyev, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daveti üzerine COP31 Liderler Zirvesi için geldi. Aliyev'in gelişi, Azerbaycan'ın bu enerji koridorundaki ağırlığıyla aynı güne denk geldi. Antalya programının ayrıntıları ise henüz açıklanmadı. 196 ülkenin katıldığı COP31 zirvesinin programını ayrıca anlatıyoruz.
İlham Aliyev Antalya'da kim karşıladı?
Aliyev, Antalya Havalimanı'nda resmî bir törenle karşılandı; yanında eşi Mihriban Aliyeva da vardı. Karşılayan isimler ayrıca açıklanmadı.
Temiz enerji anlaşması COP31'de neden önemli?
COP31, iklim hedefleri için ülkelerin ne yapacağını konuştuğu bir platform; temiz elektriğin sınırlar arasında akması bu hedeflerin parçası. Antalya'da imzalanan temiz enerji anlaşması, konuşmaların ötesinde dört hükümetin imzasını taşıyan somut bir belge. Anlaşmanın ardından Elektriğin TANAP'ı projesinin hangi iletim hatlarıyla, hangi takvimle kurulacağı sorusu önümüzdeki dönemin asıl konusu olacak.
