Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026) Türkiye Uzay Ajansı (TUA) 6 Ekim Salı günü iki anlaşmaya imza attı. Biri Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerin uzay ajanslarıyla ortak küp uydu projesini sürdürmeye yönelik çerçeve anlaşma, öbürü Birleşik Krallık Uzay Ajansı (UKSA) ile iyi niyet anlaşması. İmzalar, Dünya Uzay Haftası'nın (World Space Week 2026) sürdüğü günlerde, Antalya NEST Kongre Merkezi'nde atıldı.
Türkiye Uzay Ajansı hangi iki anlaşmayı imzaladı?
İlki, TDT üyesi ülkelerin uzay ajanslarıyla yürütülen ortak küp uydu projesinde zaten sürmekte olan işbirliğinin devamı niteliğinde bir çerçeve anlaşma. Amaç, ortak çalışmaların daha ileriye taşınması ve gelecekteki uzay projelerine zemin hazırlanması. İkincisi UKSA ile imzalanan iyi niyet anlaşması; hedefi uzayda ortak işbirliği ve projelerin geliştirilmesi. Yani İngiltere ile masadaki imza tek, öbürü Türk dünyasına dönük.
İngiltere ile imzalanan iyi niyet anlaşması ne demek?
İyi niyet anlaşması, tarafların birlikte çalışma isteğini yazıya döken belgeler için kullanılan bir ad; genellikle proje adı, bütçe ve takvim gibi bağlayıcı ayrıntılar ayrı anlaşmalara bırakılıyor. TUA ile UKSA'nın bu belgede hangi projeleri öne çıkardığı, bütçe ya da takvim verip vermediği paylaşılan bilgilerde yer almıyor. Bilinen şu: Türkiye Uzay Ajansı ile Birleşik Krallık'ın ulusal uzay ajansı, uzayda ortak proje geliştirme iradesini imzayla ortaya koydu.
Küp uydu nedir, Türk dünyasıyla ortak proje ne işe yarıyor?
Küp uydu, kenarı yaklaşık 10 santimetre olan standart küp modüllerden oluşan küçük uydu demek. Boyutu ve maliyeti büyük uyduların çok altında kaldığı için üniversitelerden uzay ajanslarına pek çok kurum bu yöntemle uzaya çıkıyor. TDT üyesi ülkelerin uzay ajanslarının ortak küp uydu projesi, bu yöntemin ortak üretim hâli; yeni çerçeve anlaşma da bu işbirliğine devam yolunu açıyor. Projeye hangi ülkelerin katıldığı paylaşılan bilgilerde belirtilmiyor.
IAC 2026 Antalya'da ne zaman, nerede ve kim düzenliyor?
IAC 2026, Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından düzenlenen kongrenin 77'ncisi ve Antalya NEST Kongre Merkezi'nde 5-9 Ekim arasında yapılıyor. Organizasyonun koordinasyonunu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yürütüyor; ev sahibi TUA ile SAHA İstanbul. Türkiye bu kongreye ilk kez ev sahipliği yapıyor; organizatörlerin önceden duyurduğu rakamlara göre 70'ten fazla ülkeden 10 binin üzerinde katılımcı bekleniyordu. Kongre, 4-10 Ekim arasında kutlanan Dünya Uzay Haftası'yla (World Space Week 2026) aynı günlere denk geliyor.
Bu anlaşmalar Türkiye'ye ne kazandırır?
Kâğıt üzerinde iki kazanç var: Birleşik Krallık'ın ulusal uzay ajansıyla resmî bir işbirliği zemini ve Türk dünyasıyla ortak uydu çalışmasının devamı. Somut rakam, bütçe ya da fırlatma takvimi açıklanmadığı için bu işbirliklerinin hangi projelerle dolacağı henüz belli değil. Türkiye Uzay Ajansı'nın kongre günlerinde attığı imzalar, uzayda işbirliği ağını genişletme isteğini gösteriyor.
