Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Atlanta kentinde yapılan G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından Rusya-Ukrayna savaşı için net bir mesaj verdi: “Artık bu savaş taşınamaz.” Fidan, Rusya ile Ukrayna'nın büyük bir fedakârlıkta bulunarak bir anlaşmaya varmak zorunda olduğunu söyledi. Açıklama, Türk basınına verdiği değerlendirmede 1 Kasım'da yayımlandı.
Hakan Fidan Rusya Ukrayna savaşı için ne dedi?
Fidan'a göre savaşın üzerinden yaklaşık beş yıl geçti ve bu yük artık taşınamaz noktada. Bakan, “Bu savaş başlayalı yaklaşık 5 yıl olmuş” diyerek sürenin uzunluğuna dikkat çekti; Rusya-Ukrayna savaşının küresel ekonomiye ve ticaret yollarına ağır zarar verdiğini de vurguladı. Çözüm için iki tarafa da fedakârlık çağrısı yapan Fidan, Moskova ile Kiev'in “büyük bir fedakârlıkta bulunarak” anlaşmaya yönelmesi gerektiğini söyledi. Kimin ne tavizi vermesi gerektiğine dair bir ayrıntı vermedi; açıklama genel bir diplomasi çağrısı olarak kaldı.
Hakan Fidan bu sözleri nerede söyledi?
Fidan, Atlanta'da G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı için bulunuyordu. Toplantı, 14-15 Aralık'ta Miami'de yapılacak G20 Liderler Zirvesi'nin hazırlığı niteliğinde. Fidan toplantı boyunca ikili görüşmeler de yaptı: ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yanı sıra İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Meksika, Almanya ve Japonya'nın üst düzey yetkilileriyle masaya oturdu. Atlanta'daki kulis ve fotoğraf krizini daha önce ayrıca yazmıştık.
Rusya Ukrayna savaşı ne zaman başladı, son durum ne?
Savaş, 24 Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısıyla başladı; Fidan'ın “yaklaşık beş yıl” dediği süre buradan geliyor. Savaş bitmedi ve diplomasi trafiği hareketli. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski 31 Ekim Cumartesi günü İstanbul'a gelerek Dolmabahçe'de Recep Tayyip Erdoğan'la görüştü; Ukrayna'nın Türkiye'de liderler düzeyinde üçlü toplantıları desteklediğini açıkladı. Erdoğan ise Karadeniz'deki saldırılara dönük “kimden gelirse gelsin kabul edilemez” tutumunu Zelenski'nin yanında dile getirdi.
Türkiye bu süreçte hangi rolü üstleniyor?
Fidan, Türkiye'nin yalnızca arabulucu olmayı değil, “problem çözücü” bir pozisyon almayı da önemsediğini söyledi. Enerji, gıda güvenliği ve ticaret gibi başlıklarda yoğun temas trafiği yürüttüklerini aktaran Fidan, Türkiye'yi uluslararası platformlarda sözüne ihtiyaç duyulan bir aktör olarak tarif etti. Rusya-Ukrayna savaşı için bu cümle, Ankara'nın taraflar arasındaki kanalı açık tutma çabasının devamı.
Rusya Ukrayna savaşının bitmesi sizi nasıl etkiler?
Fidan'ın saydığı enerji, gıda ve ticaret başlıkları doğrudan cebe dokunan konular. Karadeniz'den geçen tahıl ve enerji sevkiyatı, gemi sigortası ve navlun maliyetleri savaşın seyrinden etkileniyor; bu yüzden Karadeniz'deki saldırılar Ankara'nın en hassas başlıklarından biri. Savaşın sona ermesi ya da ateşkes ihtimali, bu kalemlerdeki belirsizliği azaltabilir; ancak Fidan bir takvim ya da somut bir müzakere tarihi vermedi.
Hakan Fidan ne zaman Dışişleri Bakanı oldu, nereli?
Hakan Fidan, 3 Haziran 2023'te Dışişleri Bakanlığı'na atandı. Bundan önce 2010'dan itibaren MİT Başkanlığı yapmıştı. 1968 Ankara doğumlu olan Fidan, bakanlık görevinde Rusya-Ukrayna savaşı dahil Türkiye'nin arabuluculuk girişimlerinin sahadaki yüzü oldu. Atlanta'daki açıklaması da bu çizginin yeni bir halkası.
