Kızıldeniz'in güney kapısında bugün harita değişti. Husiler, Babülmendep Boğazı'nın yaklaşık 70 kilometre kuzeyindeki liman kenti Muha'yı (Mocha) ele geçirdiğini duyurdu; uluslararası tanınan Yemen hükümetine bağlı birlikler perşembe sabahı şehirden çekildi. Aynı gün boğazın kuzeyindeki Zuqar Adası'nın da roket atışları ve ardından gelen kara harekâtıyla düştüğü bildirildi.
TRHaber'in sahadan aktardığına göre grup, Zuqar ve El Haniş el Kebir adalarının yanı sıra Muha'nın güneyindeki Quddam ve el-Uman dağlarına yerleşti; el-Nar Dağı çevresi ile Yahtul bölgesinde çatışma sürüyor. Bir sonraki hedefin, boğaza doğrudan kıyısı bulunan Dhubab kasabası olduğu belirtiliyor. Euronews ise perşembe akşamı boğazın tam ortasındaki Perim (Mayyun) Adası'na Husi savaşçılarının çıkarma yaptığı yönünde doğrulanmamış bilgiler dolaştığını yazdı. Al Jazeera, aynı gün Hays ilçesinin de el değiştirdiğini duyurdu.
Yemen Ulusal Direniş Güçleri Sözcüsü Tümgeneral Sadık Duveyd, kaybı şu sözlerle anlattı: "Muha'ya ve limanına yönelik sürekli saldırılarıyla Husi milisleri, Babülmendep Boğazı kıyılarında bir varlık kurmayı hedefliyor." Geçen hafta yeniden alevlenen çatışmalarda 500'den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Yemen'in Katar Büyükelçisi Raceh Badi ise İran'ı, "yaklaşık beş yıllık bir aradan sonra savaşı yeniden tutuşturmakla" suçladı.
Babülmendep Boğazı nerede, neden dünyanın petrol musluğu sayılıyor?
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi üzerinden Hint Okyanusu'na bağlıyor. Doğu yakasında Yemen, batı yakasında Cibuti ve Eritre var. Arapçadaki karşılığı "Gözyaşı Kapısı". NTV'nin verdiği ölçülere göre boğaz yaklaşık 100 kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde 30 kilometreye kadar daralıyor; Al Jazeera bu mesafeyi yaklaşık 20 kilometre olarak veriyor. Karşılaştırma için: Hürmüz Boğazı'nın en dar noktası yaklaşık 50 kilometre.
Savunma analisti Wolfgang Pusztai'ye göre asıl mesele bu darlık. Hürmüz'ün aksine Babülmendep, uzmanın ifadesiyle "sadece topçuyla bile" kontrol edilebilecek genişlikte. Yani iki yakaya yerleşen bir aktörün gemi trafiğini tehdit etmek için gelişmiş füze sistemine ihtiyacı bile kalmıyor.
Boğazın önemi rakamlarda görülüyor. Euronews'in derlemesine göre günlük petrol sevkiyatının yaklaşık dörtte biri ve küresel deniz ticaretinin neredeyse üçte biri buradan geçiyor; Al Jazeera aynı ticaret payını yüzde 10-12 aralığında veriyor. Kızıldeniz krizinin Süveyş Kanalı'nda açtığı yara ise net:
| Yıl | Süveyş Kanalı'ndan geçen gemi sayısı |
|---|---|
| 2023 | 26.895 |
| 2024 | 14.498 |
| 2025 | 14.070 |
NTV'nin aktardığı bu tabloda 2023'te günlük ortalama 73,7 gemi geçerken, 2026'nın ocak-ağustos döneminde ortalama 40,8 gemiye inildi. Yani trafik henüz kriz öncesi seviyenin yarısına bile dönemedi.
Babülmendep Boğazı kapanırsa ne olur, benzine zam gelir mi?
Boğaz şu an kapalı değil. Dünya Gazetesi'nin aktardığı verilere göre çarşamba günü boğazdan 28 emtia gemisi geçti; bu rakam 27 gemilik 10 günlük ortalamanın hemen üzerinde. Husi sözcüsü de Kızıldeniz ve Babülmendep'te seyrüseferin "güvenli ve düzenli" sürdüğünü açıkladı. Ancak fiyat tarafı riski çoktan satın almış durumda: Brent petrolün varili 10 Eylül itibarıyla 100,30 dolar seviyesinde işlem görüyor, önceki günü 101,21 dolardan kapatmış ve gün içinde 101,87 dolara kadar çıkmıştı.
Güvenlik uzmanı Andreas Krieg'in tespiti bu tabloyu özetliyor: Asıl tehlike boğazın fiziksel olarak kapanması değil, "sürekli belirsizlik". Çünkü belirsizlik gemileri Süveyş'ten kaçırıp Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu rotasına itiyor; bu da seferi binlerce deniz mili uzatıyor, navlun ve sigorta primlerini yukarı çekiyor. İthalatının önemli bölümünü bu koridordan alan Türkiye için fatura, ürün rafa çıkmadan önce navlunda görülüyor.
Suudi Arabistan'ın Hürmüz'e alternatif yolu neden tehlikede?
Hürmüz'deki aksama, Suudi Arabistan'ı Doğu-Batı Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na yönlendirmişti. Dünya Gazetesi'nin derlediği verilere göre mart-temmuz döneminde Yanbu'dan günlük yaklaşık 3,8 milyon varil ihracat yapıldı; bu, savaş öncesinin yaklaşık beş katı ve 2025'te dünya rafinerilerinde işlenen ham petrolün yüzde 4,5'ine denk geliyor. Babülmendep'ten geçen ham petrol ve ürün akışı da 2025'in dördüncü çeyreğindeki günlük 5,4 milyon varilden, 2026'nın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile tırmandı. Aynı hat üzerindeki Cizan rafinerisinin işleme kapasitesi ise günlük 400 bin varil.
Sahada karşılık da gecikmedi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon Taiz, Hudeyde, Cevf ve Marib'e yaklaşık 40 hava saldırısı düzenledi; Husi medyası 9 Eylül'de aynı bölgelere 32 saldırı yapıldığını bildirmişti. Yemen hükümetine bağlı güçler ise Cevf'te Yetme kasabasını aldıklarını ve Sana yönünde ilerlediklerini açıkladı.
Türkiye bu denklemin neresinde?
Ağustos 2026'da Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, NATO'nun "birine saldırı hepsine saldırıdır" ilkesini örnek alıyor. Pakistan Savunma Bakanı Hâce Asıf, Husilerin güney Suudi Arabistan'a düzenlediği ve 73 kişinin yaralandığı saldırının ardından anlaşmanın devreye girebileceğini söyledi: "Kışkırtılmamış bir saldırganlık olursa ya da Yemen'de yaşananlar Suudi Arabistan'a taşarsa, Mekke anlaşması kesinlikle işler hale gelir." Al Jazeera'nın derlemesine göre üç ülkenin toplam gücü 1,4 milyon muvazzaf asker, 3.400 uçak, 6.000 tank ve 340'ın üzerinde deniz unsurunu buluyor.
