Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Berlin'de AB'nin hazırladığı Made in EU çerçevesine Türkiye'nin de alınmasını istedi. Bolat, 19 Kasım Perşembe günü ikinci Türk-Alman Otomotiv Zirvesi'nde konuştu ve Türkiye'nin Avrupa otomotiv tedarik zincirinin ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi. Verdiği hesaba göre Türkiye'yi dışarıda bırakmanın faturası yalnız Ankara'ya kesilmeyecek, Avrupa da kayıp yaşayacak.
Made in EU kapsamına Türkiye neden alınmalı, Ömer Bolat ne dedi?
Bolat, Türkiye'nin ayrıcalık değil, Gümrük Birliği'nden doğan hakların tanınmasını istediğini söyledi. Berlin'deki konuşmasında iki tarafın üretiminin ne kadar iç içe geçtiğini rakamlarla anlattı: Türkiye'de üretilen otomotivin yüzde 71'i Avrupalı üreticilerin tesislerinde çıkıyor, Türk fabrikalarında kullanılan parçaların yüzde 55'i ise AB'den geliyor. Bolat, Made in EU kapsamında Türkiye'ye AB Ekonomik Alanı ve EFTA ülkeleriyle eşit muamele yapılmasını talep etti. Bunun için kamu ihale pazarlarının karşılıklı açılmasına dair teknik görüşmelerin sürdüğünü, ikili müzakerelerin de bir an önce başlaması gerektiğini ekledi.

Made in EU nedir?
Made in EU, Avrupa'da üretilen ürünleri öne çıkarmayı hedefleyen AB çerçevesidir. Türkiye'nin bu çerçevenin içinde sayılıp sayılmayacağı henüz netleşmiş değil. Bolat'ın tarif ettiği tablo şu: Türkiye dışarıda tutulursa Gümrük Birliği'nin kendi kuralları da zorlanıyor. Bakan, kararların siyasi hesaba değil, sanayinin gerçeğine bakılarak verilmesini istedi.
Made in EU dışında kalırsa Türkiye'yi ne bekliyor?
Bolat'ın aktardığı simülasyonlara göre otomotiv ihracatı dört yıl içinde yüzde 53, 2035'te yüzde 68 düşebilir. Aynı hesaba göre Türkiye'de 330 bin iş ve 20 milyar avroluk otomotiv ihracatı risk altında; yan sanayide ayrıca 6 milyar avroluk ihracat var. Madalyonun öbür yüzünde AB var: yaklaşık 250 bin iş ve 21 milyar avroluk otomotiv ihracatı. İki tarafın işleri toplanınca ortaya 580 bin kişilik bir tablo çıkıyor; Bolat'ın sözleri de bazı haberlerde “580 bin kişi işsiz kalır” diye aktarıldı. Rakamlar Bakan'ın sunduğu senaryo, kesinleşmiş bir tahmin değil.

Gümrük Birliği nedir, Türkiye tam olarak ne istiyor?
Gümrük Birliği, Türkiye ile AB arasında yaklaşık 30 yıl önce kurulan ve sanayi ürünlerinde ticareti kolaylaştıran düzenlemedir. Bolat'ın talebi, bu birliğin otuz yıllık işleyişinden doğan hakların yeni AB düzenlemelerinde de korunması. Almanya Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı; Bolat, otomotivin bu ticaretteki payının yüzde 25 olduğunu söyledi. Türkiye'nin Gümrük Birliği'nin güncellenmesi çağrısı da yeniden masaya geldi.
Ömer Bolat kimdir?
Ömer Bolat, Haziran 2023'ten beri Ticaret Bakanı olarak görev yapıyor. Dış ticaret ve Gümrük Birliği müzakereleri doğrudan onun sorumluluk alanında. Berlin'deki konuşması da Türkiye'nin AB ile yürüttüğü bu görüşmelerin yeni turu olarak okundu.
Made in EU kararı sizi nasıl etkiler?
Otomotiv, Türkiye'nin ihracatında uzun yıllardır başı çeken sektörlerden. Fabrikalardaki işçiden yan sanayideki küçük atölyeye kadar geniş bir zincir bu üretime bağlı. Bolat'ın uyardığı senaryoda ihracatın düşmesi hem istihdamı hem Türk firmalarının sipariş defterini vuruyor. Brüksel'in Türkiye için nasıl bir yol seçeceği ise şimdilik açıklanmadı; teknik görüşmeler sürüyor.






