Borsa İstanbul'da eylül ayı, rakamlar açısından son 18 yılın en ağır aylarından biri olarak kayda geçti. Ay boyunca borsadaki şirketlerin toplam piyasa değerinden yaklaşık 4,5 trilyon lira silindi; BIST 100 endeksi aylık bazda yüzde 16,65 düşerek 12 bin puanın altına, 11 bin 947 puana indi. Kayıp yalnızca birkaç hisseyle sınırlı kalmadı, tahtanın geneline yayıldı.
Borsa eylülde ne kadar değer kaybetti?
Hesap, borsada işlem gören tüm şirketleri kapsayan BIST TÜM endeksi üzerinden yapıldı. Piyasa değeri, bir şirketin hisse fiyatı ile hisse sayısının çarpımıyla bulunuyor; BIST TÜM şirketlerin toplamını gösterirken BIST 100, Borsa İstanbul'da piyasa değeri ve işlem hacmi en yüksek 100 hisseyi izliyor. Tüm şirketlerin toplam değeri eylülde lira bazında yaklaşık yüzde 20 azaldı; eriyen tutar 4,5 trilyon liraya ulaştı. Dolar karşılığı da ağırdı: değer yüzde 22,5 gerilerken kayıp yaklaşık 96 milyar dolar oldu. Yalnızca BIST 100 şirketlerine bakıldığında tablo bir miktar hafifliyor ama yine sert: bu grubun toplam değeri lirada yaklaşık yüzde 16, dolarda ise yaklaşık 27 milyar dolar azaldı.
BIST 100 eylülü kaç puandan kapattı?
30 Eylül Çarşamba seansını yüzde 2,79 düşüşle bitiren BIST 100, ayı 11.947,18 puandan tamamladı. Endeks böylece son dokuz ayın en düşük seviyesine geriledi. Bir önceki seansta yaklaşık 12 bin 290 puanda duran endeksin son günde de satış baskısından kurtulamaması, borsada ayı piyasası değerlendirmelerini güçlendirdi. Ayı piyasası, bir endeksin zirvesinden yüzde 20 ve üzerinde geri çekilmesini anlatan teknik bir tanım.
Borsa İstanbul'daki kayıp 2008 ile nasıl kıyaslanıyor?
Hesaplamalara göre BIST TÜM şirketlerinin toplam değerindeki aylık düşüş, lira bazında 2008 küresel finans krizinden bu yana görülen en sert kayıp; BIST 100 endeksinin aylık performansı da aynı dönemden beri en kötüsü. Dolar cinsinden bakıldığında ise bu ölçekte bir aylık düşüş en son Ağustos 2018'de yaşanmıştı. Yani "2008'den bu yana" ifadesi lira bazlı değer kaybı için geçerli, dolar bazlı kıyas 2018'e dayanıyor.
Borsa İstanbul'da satış dalgasını ne tetikledi?
Piyasa değerlendirmeleri eylülün kaybını fon ve hisse manipülasyonu soruşturmalarının yarattığı güven sarsıntısıyla ilişkilendiriyor. Dünya gazetesinin aktardığına göre Tera ve Pusula portföy fonlarının iade ödemelerini karşılayamaması, bir ayda silinen 4,5 trilyon liralık değerin çıkış noktası oldu. Fonlardan çıkış baskısı ile fonların elindeki hisselerin satılması, satış dalgasını soruşturma kapsamındaki şirketlerin dışına taşıdı. Soruşturmalar sürüyor; konuyla ilgili suçlamalar iddia aşamasında ve yargı süreci devam ediyor.
TMSF ve SPK ne yaptı, fon yatırımcısının parası ne zaman yatacak?
30 Eylül akşamı aralarında Tera Yatırım'ın da bulunduğu 3 yatırım bankası ve 2 faktoring şirketi TMSF'ye, yani Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devredildi. 1 Ekim sabahı duyurulan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararına göre, tasfiye sürecindeki fonların yatırımcılarına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılacak. Ödeme takvimi 4 portföy şirketi için açıklandı. TMSF'nin devraldığı kuruluşlar ve SPK'nın ödeme düzeni, borsa gündeminin en çok izlenen iki başlığı hâline geldi.
Borsa ve BIST 100'de şimdi hangi başlıklar izleniyor?
Yatırımcının gözü şu başlıklarda: BIST 100'ün 12 bin puanın altındaki seyri, SPK'nın ara ödemelerinin işleyişi, TMSF'ye devredilen şirketlerin durumu ve fon soruşturmalarında yeni adım gelip gelmeyeceği. Ekim ayının ilk seansları, Borsa İstanbul'daki satış baskısının eylülle birlikte kapanıp kapanmadığını gösterecek.
