Brüksel'de Avrupa Birliği, Rusya vatandaşlarına verilen Schengen vizelerinin kapısını daraltmaya hazırlanıyor. Henüz kesinleşmiş bir yasak yok ama masadaki paket ağır: Rus turist vizelerinin sıkılaştırılması, Estonya'nın 650 bin kişilik bir Schengen giriş yasağı talebi ve Rus diplomatlara yönelik ek kısıtlamalar. Avrupa Komisyonu'nun yeni vize düzenlemesini 2027'nin başında sunması bekleniyor.
Rusya vatandaşlarına vize kararı çıktı mı, Avrupa Birliği ne planlıyor?
Hayır, karar çıkmadı; süreç teklif aşamasında. Avrupa Birliği'nin İçişleri ve Göç Komiseri Magnus Brunner, üye ülkeleri Rus vatandaşlarına daha az vize vermeye çağırıyor. Komisyon haziranda, Rus vatandaşlarına yönelik hedefli vize kısıtlamaları önereceğini ve bunu 2027'de yapılacak Vize Kodu gözden geçirmesinin parçası yapacağını söylemişti. Çekya, Danimarka, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Polonya ve İsveç ile İzlanda ve Norveç, aynı ay Komisyon'a ortak bir mektup yazıp vize politikalarının uyumlaştırılmasını istedi. İsveç Adalet Bakanı Gunnar Strömmer ise teklifi ocaktan daha erken görmek istediğini söylüyor.
Schengen'de 650 bin kişilik yasak kimleri hedefliyor?
Rakamı gündeme taşıyan Estonya. Tallinn'in talebi, Ukrayna'daki savaşta görev yapmış yaklaşık 650 bin eski Rus askerinin Avrupa'ya girişinin yasaklanması. Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, yasağın toptan değil bireysel değerlendirmeyle uygulanmasını öneriyor. Polonya ve İsveç de Rus turistlere ve eski askerlere karşı daha sert kural isteyen ülkeler arasında. Öneriyi savunanların gerekçesi güvenlik: sabotaj, kundaklama ve diğer hibrit saldırılar.
Rus turistlere kaç Schengen vizesi veriliyor?
2022'den önce Rus vatandaşlarına her yıl yaklaşık 4 milyon Schengen vizesi veriliyordu. Savaşın ardından alınan önlemlerle bu sayı 500 bine yakın seviyeye indi; geçen yıl yaklaşık 478 bin turist vizesi verildi ve bunların büyük kısmı çok girişli vizeydi. Çok girişli vize, sahibine geçerlilik süresi boyunca Schengen bölgesine defalarca girme hakkı veriyor. Brunner'e göre vize sayısındaki düşüş artık sürmüyor. Komiser sıkılaştırmanın nedenini, bu turistlerin gerçekte kim olduğunun bilinemeyeceği üzerine kuruyor.
Vize kararını kim veriyor, Komisyon neden tek başına çözemiyor?
Vize verme yetkisi üye devletlerde. Komisyon bu yüzden önerisinin kapsamının sınırlı kalacağını haziranda da belirtmişti. Rusya vatandaşlarına vize veren ülkeler arasında her yıl yüz binlerce Rus turisti ağırlamayı sürdüren Fransa, İtalya ve İspanya da var; Komisyon'un sıkılaştırma sözü, bu ülkelere yönelik siyasi tepkinin ortasında geldi. Yani Brüksel'in çizeceği çerçeve, her başkentin kendi vize masasında nasıl uygulanacağına bağlı.
Avrupa Birliği Rusya vatandaşlarına daha önce hangi vize önlemlerini uygulamıştı?
Avrupa Birliği, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından 2022'de Rusya ile yaptığı vize kolaylaştırma anlaşmasını askıya almıştı. Aynı dönemde Polonya ve Baltık ülkeleri Rus turistlere kapılarını kapattı, Finlandiya da Ruslara verdiği vize sayısını düşürüp sınırı girişe kapattı. Bugünkü tartışma, bu önlemlerin üye ülkeler arasında eşit uygulanmadığı şikâyetinden doğuyor.
Lüksemburg'da bugün ne konuşuluyor?
Bugün, 12 Ekim Pazartesi günü, AB Dışişleri Bakanları Lüksemburg'da toplanıyor. Bazı ülkelerin toplantıda Rus diplomatlara yönelik ek kısıtlama önermesi bekleniyor; gündemdeki başlık, Rus diplomatların Avrupa Birliği içindeki hareket alanının daraltılması.
Türk vatandaşları için Schengen vizesi değişiyor mu?
Aktarılan önerilerin hiçbirinde Türk vatandaşlarına dair bir hüküm yok. Teklifler Rus vatandaşlarını, Ukrayna savaşında görev yapmış eski askerleri ve Rus diplomatları hedef alıyor. Yani Schengen vizesi için başvuru yapacak bir Türk vatandaşı açısından bu paketle duyurulmuş bir değişiklik görünmüyor.
