Bugün Türkiye'de en çok aranan kelimelerden biri "seyir füzesi". Sebebi belli: Roketsan'ın ÇAKIR'ı. Uçaktan atılan bir füze olarak tanıtılmıştı, sonra karadan ateşlendi ve iki hedefi de vurdu. Şimdi herkes aynı şeyi soruyor — bu füze tam olarak ne yapıyor?
Aşağıdaki rakamların tamamı Roketsan'ın kendi ürün sayfasından alındı. Sosyal medyada dolaşan abartılı menzil iddialarının hiçbirini yazmıyoruz; üretici ne diyorsa o.
ÇAKIR seyir füzesi nedir?
ÇAKIR, alçak irtifada uçan, hedefe kadar kendi yolunu bulan bir seyir füzesi. Balistik füze gibi yukarı çıkıp düşmüyor; uçak gibi motorla uçuyor, arazinin ve denizin üstüne sürünerek gidiyor. Bu yüzden radara geç yakalanıyor.
Menzili kaç kilometre?
Roketsan'ın açıkladığı menzil 150 kilometrenin üzerinde. Seyir hızı ses altı: 0,75-0,85 Mach. Yani saatte yaklaşık 900-1.050 kilometre.
Ne kadar ağır, ne kadar uzun?
- Ağırlık: fırlatma motoru olmadan 275 kilogramın altında, fırlatma motoruyla birlikte 330 kilogramın altında
- Boy: motorsuz 3,3 metreye kadar, motorlu 4,1 metreye kadar
- Azami gövde çapı: 275 milimetre
Bu ölçüler ÇAKIR'ı küçük platformlara da sığdırıyor — asıl mesele de bu.
Harp başlığı ne taşıyor?
70 kilogramlık harp başlığı dört ayrı tipte olabiliyor: yüksek patlayıcı, yarı zırh delici, parçacıklı ve termobarik. Yani hedefin cinsine göre başlık değişiyor: gemiye başka, sığınağa başka, açık alandaki bir mevziye başka bir başlık takılıyor.
Motoru nereden geliyor?
Seyir motoru KTJ-1750 turbojet. Bu motoru Kale Arge geliştirdi — yani yerli. Fırlatma anında katı yakıtlı bir başlangıç motoru devreye giriyor, füze hızlanınca turbojet devralıyor. Seyir füzesinde en zor iş motordur; ithal motora bağlı kalmamak, ihracat izni sorununu da ortadan kaldırıyor.
Nereden atılabiliyor?
Roketsan'ın listelediği platformlar şunlar:
- Sabit kanatlı uçaklar
- Döner kanatlı platformlar, yani helikopterler
- İnsansız hava araçları
- Taktik tekerlekli araçlar
- Su üstü gemileri
Listedeki "taktik tekerlekli araç" satırı, karadan ateşleme denemesinin neden yapıldığını açıklıyor. Aynı füze havadan, denizden ve karadan atılabildiği zaman envanterdeki her platform bir anda 150 kilometre menzil kazanıyor.
"Sürü hâlinde saldırı" ne demek?
ÇAKIR tek başına gitmiyor. Çift yönlü, ağ tabanlı bir veri bağı taşıyor; havadayken görev güncellemesi alabiliyor ve diğer füzelerle haberleşebiliyor. Sürü mantığı şu: birkaç füze aynı bölgeye farklı yönlerden ve farklı yüksekliklerden giriyor, hedef ayrımını kendi aralarında paylaşıyorlar. Savunma sistemi tek bir gelen cismi vurabilir; aynı anda dört yönden geleni vurması çok daha zordur.
Karıştırmaya dayanıklı mı, GPS kesilirse ne olur?
Seyir aşamasında dört ayrı kaynak birlikte çalışıyor: ataletsel navigasyon, karıştırmaya dirençli GNSS, radar ve barometrik altimetre, bir de arazi referans sistemi. GPS sinyali kesilse bile füze ataletsel sistem ve arazi eşlemesiyle yoluna devam edebiliyor.
Hedefe son yaklaşmada üç arayıcı başlık seçeneği var: görüntüleyici kızılötesi (IIR), RF ve ikisinin birlikte çalıştığı hibrit başlık. Hibrit olan en zoru: hem ısıyı hem radar yansımasını okuduğu için aldatmak iki kat zorlaşıyor.
Radara yakalanmaması için ne yapılmış?
Gövdede radar emici tasarım kullanılmış. Uçuş profili de buna göre: denizde deniz sıvama (dalga tepelerinin hemen üstünde), karada arazi maskeleme (tepelerin ardına saklanarak). Üç boyutlu rota noktası girilebiliyor, yani füze hedefe düz gitmek zorunda değil; istenirse dolanıp arkadan giriyor.
Peki bu neden önemli?
Türkiye yıllarca stand-off silahını dışarıdan aldı ve her seferinde ihracat iznine takıldı. ÇAKIR'da motoru da, arayıcı başlığı da, veri bağı da yerli. Bu füzeyi bir F-16'ya da asabilirsin, bir korvete de koyarsın, bir taktik aracın kasasına da. 150 kilometre menzil, denizden ve karadan aynı anda kullanılabildiğinde tek bir rakama indirgenemez — bu, envanterin tamamının menzili demektir.
Teknik veriler: Roketsan ÇAKIR ürün sayfası.
