Görüntü Çin'den. Bir otoparkta duran şeye ilk bakışta spor otomobil diyorsunuz; sonra arkaya bakınca tek teker olduğunu görüyorsunuz. Adı Baobooo GT5. Kapısı var, camı var, direksiyonu var, klimalı torpidosu var — ama üç tekerli. Ve fiyatı, videodaki iddiaya göre 2.500 dolar, yani yaklaşık 120 bin lira.
Türkiye'de 120 bin lira bugün sıfır otomobilin peşinatını bile karşılamıyor. Orada bir aracın tamamının parası.
3 tekerlekli elektrikli araba nedir, otomobil mi motosiklet mi?
İkisi de değil, ikisinin arası. Teknik olarak sınıfı üç tekerlekli elektrikli mikro araç; Avrupa'da bu sınıfa hafif dört tekerlekli/üç tekerlekli kategorisi deniyor, Çin'de ise "kapalı kabinli elektrikli üç teker" olarak satılıyor. Yapısı ters üçgen: iki teker önde, bir teker arkada. Arka teker motosiklet gibi salıncak koluna bağlı ve kapaklı bir davlumbazın içinde duruyor — kapaktaki o kalın lastik, aracın en dikkat çeken yeri.
Baobooo GT5'in motoru ve hızı ne kadar?
Araçta 5 kW gücünde, tepe değeri 7,5 kW olan bir AC motor var. Azami hızı saatte 70 kilometre. Yani şehir içi bir araç; otoyol aracı değil, öyle bir iddiası da yok.
Menzili kaç kilometre?
Bataryası LFP, yani lityum demir fosfat — ucuz, uzun ömürlü, yanmaya dirençli hücre tipi. Şehir içi kullanımda verilen menzil yaklaşık 120 kilometre. İstanbul'da ortalama bir günlük sürüş 40-50 kilometre; bu araç iki güne yakın idare eder.
Kaç kişi biniyor?
Oturma düzeni 1+1. Sürücü önde, yolcu arkada. Videoda görünen iç mekân da bunu doğruluyor: geniş bir ön koltuk, arkasında ikinci bir koltuk, beyaz-kahve döşeme, emniyet kemeri, dijital gösterge paneli. Yani "elektrikli bisiklet" değil, kabinli bir araç.
Türkiye'de satılıyor mu, alınabilir mi?
Hayır. Bu sınıftaki araçların Türkiye'de trafiğe çıkabilmesi için Tip Onayı gerekiyor ve bugün itibarıyla bu modelin Türkiye'de resmî bir distribütörü, satışı ya da onayı yok. Alibaba benzeri platformlarda üreticinin ihracat ilanları duruyor; ancak ithal edip plakalatmak ayrı bir süreç ve o süreçte gümrük vergisi, ÖTV ve onay masrafları fiyatı 2.500 doların çok üstüne çıkarıyor. Yani ekranda gördüğünüz fiyat, Çin'deki fabrika çıkış fiyatı.
Peki bu araç neden bu kadar ucuz?
Cevap basit ve rahatsız edici: ölçek. Çin bu sınıfta yılda milyonlarca adet üretiyor, batarya hücresini kendi üretiyor, motoru kendi üretiyor, gövde kalıbını yüz binlerce araca bölüştürüyor. Bizde ise aynı sınıfta seri üretim yapan bir marka yok; olan da vergi duvarının arkasında fiyatlanıyor. Aradaki fark mühendislik farkı değil, üretim ölçeği ve vergi politikası farkı.
Güvenli mi?
Burada net olmak lazım: bu araçlar otomobil çarpışma testlerine girmiyor. Kabin var, kemer var, ama Euro NCAP puanı yok. Üç tekerli mimari, virajda dört tekerliye göre daha az kararlı. Şehir içinde 70 km/s sınırıyla kullanıldığında makul; ama "ucuz otomobil" diye tanıtılmasının karşılığı budur. Ucuzluğun bir kısmı ölçekten, bir kısmı da eksik olandan geliyor.
