Fay sistemleri ve depremler üzerine yıllardır yaptığı yorumlarla tanınan jeoloji mühendisi Prof. Dr. Şener Üşümezsoy'un Denizli için yaptığı deprem açıklaması yeniden gündemde. Şener Üşümezsoy'un deprem açıklamasında işaret ettiği hat, Denizli'nin Buldan ilçesinden başlayıp Karahayıt ve Pamukkale üzerinden kent merkezine uzanan Pamukkale Fayı. Açıklama yoğun ilgi görüyor; ancak değerlendirmede bir tarih verilmiyor, konu fayın üretebileceği olası büyüklük.
Şener Üşümezsoy Denizli için kaç büyüklüğünde deprem dedi?
Haberlere göre Şener Üşümezsoy, Pamukkale Fayı'nın 7'nin altında bir deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu, bu büyüklüğün 6,5 ile 7 arasında olabileceğini belirtti. Yani değerlendirmedeki rakam “Denizli'de 7 büyüklüğünde deprem olacak” değil; fayın üretebileceği olası büyüklük aralığına dair bir deprem potansiyeli değerlendirmesi. Başlıklarda öne çıkan 7 rakamı, bu aralığın üst sınırını gösteriyor.
Şener Üşümezsoy'un işaret ettiği Pamukkale Fayı nerede?
Üşümezsoy'un anlattığı hat Buldan'dan başlıyor, Karahayıt ve Pamukkale üzerinden Denizli'ye uzanıyor. Bölgede, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Pamukkale travertenleri ve Hierapolis antik kenti bulunuyor. Üşümezsoy'un anlatımına göre antik Laodikeia çevresinde geçmişte çok sayıda deprem yaşandı; bölgedeki sıcak su kaynakları da faylarla bağlantılı. Şener Üşümezsoy'un Denizli değerlendirmesi, bu jeolojik yapıya dayanıyor.
Şener Üşümezsoy Denizli depremi için tarih verdi mi?
Hayır. Haberlerde yer alan değerlendirmede belirli bir tarih ya da yakın zamanda deprem olacağı yönünde bir ifade bulunmuyor. Haberlerde, bu açıklamanın bölgede yakın zamanda veya belirli bir tarihte 7 büyüklüğünde deprem olacağı anlamına gelmediği özellikle vurgulanıyor. Üşümezsoy'un söyledikleri, fayın kapasitesine dair bir değerlendirme olarak aktarılıyor. Açıklamanın hangi programda ve hangi tarihte yapıldığı ise haberlerde belirtilmiyor.
Şener Üşümezsoy kimdir?
Şener Üşümezsoy, jeoloji mühendisi ve profesör unvanlı bir bilim insanı; fay sistemleri ve depremler hakkında yıllardır kamuoyuna yaptığı değerlendirmelerle tanınıyor. Açıklamaları medyada sık yer buluyor; ancak bu değerlendirmeler bir resmî kurum duyurusu değil, bir bilim insanının görüşü olarak kabul ediliyor.
AFAD ve Kandilli deprem tahminini nasıl değerlendiriyor?
AFAD ile Kandilli Rasathanesi'nin yıllardır tekrarladığı bilimsel çerçeve net: Bir depremin ne zaman, nerede ve kaç büyüklüğünde olacağı önceden kesin olarak bilinemez. Bilim insanlarının yapabildiği şey; aktif fayları haritalamak, geçmiş depremleri incelemek ve bir fayın üretebileceği olası büyüklüğü hesaplamak. Bu hesaplar Türkiye Deprem Tehlike Haritası gibi çalışmalara ve yapı yönetmeliklerine dönüşüyor. Yani “bu fay şu büyüklükte deprem üretebilir” demek bir tehlike değerlendirmesi; “deprem şu tarihte olacak” demek ise bilimsel olarak güvenilir bir yöntemi bulunmayan bir tahmin.
Denizli'de deprem öncesi ne yapılmalı?
Deprem hazırlığı, tarih tahminlerinden bağımsız olarak her zaman geçerli. Binanın deprem yönetmeliğine uygunluğu için yapı denetimi ve mühendislik incelemesi önemli; şüphe duyulan yapılarda yetkili kurumlardan riskli yapı tespiti istenebilir. AFAD'ın önerileri arasında acil durum çantası hazırlamak, aile afet planı yapmak ve en yakın toplanma alanını önceden öğrenmek yer alıyor. Denizli'de Pamukkale Fayı'na yakın ilçelerde yaşayanlar için de aynı hazırlık adımları geçerli.
