Dışişleri Bakanlığı, Doğu Akdeniz'de Fransız bayraklı bir araştırma gemisinin kablo döşeme çalışması için Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) tarafından yayımlanan NAVTEX duyurularının iptal edildiğini açıkladı. Ankara bu duyuruların yetkisiz olduğunu belirterek Antalya'daki istasyon üzerinden karşı bildiri yayımladı. Bakanlık, planlanan faaliyetin bir bölümünün Türkiye'nin kıta sahanlığı içinde kaldığını vurguladı.
NAVTEX nedir?
NAVTEX, gemilere seyir güvenliği, hava durumu ve deniz faaliyetleri hakkında telsiz yazıcıyla duyuru ileten uluslararası bir sistemdir. Devletler araştırma, tatbikat ya da atış gibi faaliyetlerin yapılacağı bölgeyi ve zamanı bu kanalla ilan eder. Yetki alanları çakışan denizlerde bu duyurular yalnızca teknik bir uyarı olmaktan çıkar, kimin hangi sahada söz sahibi olduğunu gösteren bir hamleye dönüşür. Doğu Akdeniz'deki duyuru yazışmaları da yıllardır bu yüzden yakından izleniyor.
Doğu Akdeniz NAVTEX'inde ne oldu, Fransız araştırma gemisi ne yapacaktı?
Fransız bayraklı gemi, Doğu Akdeniz'de kablo döşeme işine bağlı bir deniz bilimsel araştırması yapacaktı. Dışişleri bu faaliyeti hukuka aykırı olarak niteledi. Bazı yayın organlarının haberlerine göre iş, Yunanistan ile Kıbrıs arasında planlanan elektrik kablosu projesiyle bağlantılı. Yunanistan ve GKRY, gemi için seyir ikaz duyurusu yayımlayarak sahayı denizcilere duyurmuştu.
Türkiye neden NAVTEX ilan etti?
Türkiye, çalışmanın planlanan kısmı kendi kıta sahanlığına denk geldiği için karşı bildiri yayımladı. Bakanlık, Türkiye'nin kıta sahanlığı sınırlarını 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'e bildirdiğini hatırlattı. Açıklamaya göre ilgili faaliyetin bu sınırlar içinde kalan bölümü için ülkeden alınması gereken onay süreci henüz tamamlanmamış durumda. Yani Ankara'nın itirazı, gemiye ya da bayrağına değil, izin sürecinin atlanmasına yönelik.
Yunanistan ve GKRY'nin NAVTEX'leri iptal edildi mi?
Evet. Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan ve GKRY'nin yetkisiz biçimde yayımladığı seyir ikaz duyurularının iptal edildiğini duyurdu. Bu noktada Antalya'daki istasyon devreye girdi ve Türkiye, Doğu Akdeniz'deki sahada kendi karşı bildirisini denizcilere ilan etti. Yunanistan ve GKRY cephesinden bu haber hazırlanırken doğrulanmış bir resmî yanıt bulunmuyor.
Dışişleri bir sonraki adım için ne dedi?
Bakanlık açıklamasında iki mesaj yan yana yer aldı. Birincisi, uluslararası hukuktan doğan egemenlik haklarının tam bir kararlılıkla korunacağı. İkincisi, bölgede iş birliği, diyalog ve eşgüdüme dayalı yaklaşımın sürdürüleceği. Onay sürecinin henüz tamamlanmadığını yazan bakanlık, izinsiz bir araştırma girişimine bölgede geçit verilmeyeceğini de açıkça ortaya koydu.
Fransız araştırma gemisi NAVTEX'inde bilinmeyenler neler?
Bakanlık açıklamasında geminin adı, çalışmanın ne zaman başlayacağı ve kablonun tam güzergâhı yer almıyor. Fransız araştırma gemisinin şu an hangi noktada olduğu da belli değil. Bu ayrıntılar ilgili tarafların açıklamalarıyla netleşecek.
