Yapay zeka artık ne söylediğinizi değil, nasıl söylediğinizi dinleyerek yaşlanma hızınızı tahmin edebiliyor. Dublin'deki Trinity College ile Global Brain Health Institute araştırmacılarının öncülüğündeki uluslararası ekip, 30 Eylül'de Science Advances dergisinde yayımladığı çalışmada, ses kayıtlarından yaş okuyan bir AI modelini tanıttı. Adı konuşma saati. Modelin verdiği yaş sizin takvim yaşınızı aşıyorsa, araştırmacılar bunu hızlanmış yaşlanma diye yorumluyor.
Yapay zeka sesten yaşlanmayı nasıl ölçüyor?
Algoritma bir konuşma kaydını yüzlerce akustik ve dilsel ölçüte ayırıyor: ses perdesi, konuşma hızı, duraklamaların uzunluğu, kelime hazinesi, cümle kuruluşu, anlamın inceliği, duygusal içerik. Yapay zeka bütün bu parçalardan tek bir yaş çıkarıyor. Konuşma yaşı takvim yaşının üstündeyse yaşlanma hızlanmış, altındaysa yavaşlamış sayılıyor. İki yaş arasındaki makasa konuşma yaşı farkı deniyor ve işin asıl ölçüsü bu fark.
Konuşma saati araştırması kimlerle yapıldı?
Ekibin isimlerinden biri, Trinity College Dublin'de beyin sağlığı profesörü Agustín Ibáñez. Araştırmaya Arjantin, Şili, Kolombiya, Meksika ve Peru'dan, İspanyolca konuşan 2 bin 928 kişi katıldı. Grupta sağlıklı yetişkinler vardı; hafif bilişsel bozukluğu olanlar, Alzheimer hastaları ve beynin ön ve yan loblarını etkileyen frontotemporal demansın farklı biçimlerine sahip kişiler de.
Takvim yaşınızla ses yaşınız neden tutmuyor?
Araştırmacılara göre ses ve konuşma, vücudun ve beynin yaşlanma hızından iz taşıyor. Konuşma yaşı yükseldikçe üç ölçüt birlikte hareket etti: MRI'da beyin küçülmesi, biyolojik yaşı DNA üzerinden tahmin eden üç ayrı epigenetik saat ve Alzheimer'da kandaki p-tau217 düzeyi. Ömür boyu süren olumsuz koşullar da tabloya giriyor: düşük eğitim, gıdaya erişim sorunu ve sağlık hizmetine sınırlı erişimin konuşma yaşlanmasını hızlandırdığı görüldü. Yani sesinizin yaşı, yalnızca genlerinizin değil, hayatınızın da hesabını tutuyor.
Konuşma yaşı Alzheimer ve demansı gösterebilir mi?
Model sağlıklı kişilerle demans hastalarını birbirinden ayırabildi ve konuşma yaşı farkı büyüdükçe demansla bağ güçlendi. Ama bu bir tanı testi değil. Çalışma kesitsel: insanlar tek bir noktada ölçüldü, ses yaşı yüksek çıkan birinin yıllar sonra ne yaşayacağı izlenmedi. Nedensellik kurulamıyor. Araştırmacılar, klinik kullanımdan önce uzun yıllar insanları izleyen çalışmaların ve farklı dil ve kültürlerde doğrulamanın şart olduğunu belirtiyor.
Bu yapay zeka testi telefonunuza gelecek mi?
Şimdilik gelmiyor. Elimizdeki haberlerde indirip kullanacağınız bir uygulamadan ya da hastanede uygulanan hazır bir testten söz edilmiyor; ortada bir araştırma modeli var. Yöntem girişimsiz: kan almayı ya da cihaz bağlamayı gerektirmiyor, ses kaydı yetiyor. İspanyolca konuşan 2 bin 928 kişiyle eğitilen bu AI aracının Türkçe konuşan insanlarda aynı işi görüp görmeyeceği ise ayrı bir sınav; araştırmacıların dil ve kültür doğrulaması istemesinin sebebi de bu.
Bugün Türkiye'de neler arandı: aracı kurum, Resmi Gazete, Siirt hava durumu, Denizli, triatlon?
Aracı kurum, Resmi Gazete, Siirt hava durumu, Denizli ve triatlon, bugün Türkiye'de Google'da en çok arananlar arasında. Bu başlıklardaki son gelişmeleri İstanbul Post'ta okuyabilirsiniz.
