Elazığ'ın Kovancılar ilçesine bağlı Yarımca köyünde 20 yıl önce deneme amacıyla başlayan ekim, bu yıl köye ilk ihracatını getirdi. Üreticiler Kıbrıs'a 10 ton ürün gönderdi, aracı firmalarla yeni sevkiyatlar da planlanıyor. Çoğu ihracat haberi liman ve fabrika kapılarından gelir; bu kez haber bir köy tarlasından çıktı. Üreticilerin ve Elazığ il tarım müdürünün anlattıkları 6 Ekim Salı günü ortaya çıktı.
Elazığ'dan Kıbrıs'a ihracat nasıl yapıldı?
Kovancılar'daki üreticiler bu sezon ilk kez yurt dışına mal sattı. Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne giden 10 ton, köyün ihracat serüveninin ilk adımı oldu. Sevkiyatların aracı firmalar üzerinden sürdürülmesi planlanıyor. İhracat, tarım dünyasında deneme olarak başlayan işlerin en sert sınavı: alıcı kalite, miktar ve düzenli teslimat arıyor. Kıbrıs yükünün parasal değeri paylaşılmadı; yani ihracatın cebe ne kadar girdiği şimdilik açık değil.
Elazığ'da 20 yıl önce deneme amaçlı ekilen ürün ne?
Cevap bal kabağı. Turuncu etli, tatlımsı bu kabak çorbadan fırın yemeğine, tatlıdan böreğe kadar mutfağın pek çok köşesinde yer buluyor. Kovancılar'da yetişen bal kabağı irisiyle, rengiyle ve aromasıyla öne çıkıyor. Sert kabuğu sayesinde depoda uzun süre bekleyebildiği için ihracata uygun ürünler arasında sayılıyor. Elazığ il tarım müdürü de Kovancılar'da bal kabağının iklime ve toprağa çok iyi uyum sağladığını söyledi.
Mikail amca kimdi, bal kabağı Yarımca'ya nasıl geldi?
Hikâyenin başında köylülerin Mikail amca dediği Mikail Ercan var; bal kabağı ekimini köyde ilk deneyen o. Köydekiler tarlasındaki kabakları görünce iriliğine, rengine ve aromasına kapıldı. Üretici Engin Çalışkan, bal kabağı yetiştiriciliğini 20 yıl önce Mikail amcadan gördüğünü, o günden bu yana da her sezon ektiklerini anlattı. Mikail Ercan'ın bıraktığı yerden bugün oğlu İlhan Ercan devam ediyor; İlhan Ercan da çok iyi bal kabağı yetiştirdiklerini söylüyor. Yani üretim, babadan oğula geçen bir köy işine dönüşmüş durumda.
Bal kabağı ihracatı ilk kez mi yapıldı, yurt içinde nereye gidiyor?
Evet, ilk kez. Üreticilerin anlattığına göre Kıbrıs sevkiyatı, Yarımca bal kabağının yurt dışına çıktığı ilk ihracat oldu. Bundan önce ürün yurt içinde pazarlanıyordu; İstanbul, Erzurum, Van, Sivas ve Kayseri alıcılar arasında sayılıyor.
Elazığ bal kabağı rakamlarla: 30 dönümden kaç ton ürün alınıyor?
Çalışkan'ın 30 dönümlük tarlasından bu sezon 180 ton bal kabağı bekleniyor; bu da dönüm başına yaklaşık 6 ton demek. Bu, küçük bir alandan büyük miktar alınabildiğini gösteriyor. Bal kabağı genellikle ilkbaharda ekilip sonbaharda toplanıyor; haberin ekim ayında gelmesi de hasat dönemine denk düşüyor.
- Çalışkan'ın ekim alanı: 30 dönüm
- Bu sezon beklenen rekolte: 180 ton
- Bölgedeki yıllık bal kabağı üretimi: yaklaşık 1200 ton
- Kıbrıs'a giden ilk ihracat: 10 ton
- Üretimin başlangıcı: 20 yıl önce, deneme olarak
Bu ihracat Elazığlı üreticiye ne kazandırır?
Üretici için en somut değişiklik, pazarın artık yalnız yurt içiyle sınırlı kalmaması. Aracı firmalar sayesinde sevkiyatın sürmesi planlandığına göre, Kovancılar'ın tarlalarında biriken bal kabağı İstanbul ve Erzurum'un yanında Kıbrıs'taki alıcıya da ulaşabilecek. Pazar çeşitlenince fiyat bir şehirde düştüğünde ürün başka bir şehre ya da yurt dışına yönelebilir; yani üretici tek kapıya mahkûm kalmaz. Fiyat ve kazanç rakamı açıklanmadığı için ihracatın üreticinin cebine ne kadar yansıyacağı belli değil.
