Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 6 Ekim Salı günü Ankara'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda fon çıkışlarının en çok merak edilen iki sorusuna yanıt verdi: çekilen paranın nereye gittiği ve tasfiyenin maliyetini kimin üstleneceği. Konuşma, Merkez Bankası'nın Eylül ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladığı güne denk geldi.
Fondan çıkan para nereye gitti?
Karahan'a göre fonlardan çıkan para büyük oranda mevduata yöneldi. Verdiği rakamlara göre ticari ve tasarruf mevduatındaki artış 800 milyar lirayı aştı. Mevduat, bankaya yatırılan para demek; vadeli mevduat hesapları da bu başlığın içinde. Konuşmada sözü edilen çıkışlar para piyasası fonlarından: yani kısa vadeli borçlanma araçlarına yatırım yapan fonlardan. Karahan ayrıca Türk lirası varlıkların payının, yatırım fonları dahil, yüzde 61 ile 61,4 arasında ve yatay seyrettiğini söyledi. Yani Karahan'ın tarifiyle fonlardan çekilen paranın izi, büyük oranda bankaların kapısına çıkıyor.
Fon tasfiyesinde kamu kaynağı kullanılacak mı?
Karahan'ın aktardığına göre tasfiye sürecini yürüten kurulda prensip olarak kamu kaynağı kullanılmaması kararlaştırıldı. Tasfiye, fonun elindeki varlıkların paraya çevrilip yatırımcılara dağıtılması demek. Kamu kaynağı ise devlet bütçesi, yani vergilerle dolan havuz; ilke, tasfiyenin faturası için o havuza uzanılmayacağını söylüyor. Karahan'ın cümlesi 'prensip olarak' diye başlıyor: karar bir ilke olarak alınmış durumda.
Karahan fon çıkışlarından risk bekliyor mu?
Sistemik risk beklemiyor. Karahan, sürecin sistemik bir riske yol açmasını şu anda beklemediklerini söyledi; finansal sistemin temellerinin sağlam olduğunu, kurumların yüksek koordinasyon içinde çalıştığını da ekledi. Sistemik risk, tek bir kurumdaki sorunun bütün bankacılık ve piyasa düzenine sıçraması demek. Bu cümle, fon çıkışlarının bankaları sıkıştırıp sıkıştırmadığı sorusuna Merkez Bankası cephesinden gelen yanıt.
Merkez Bankası bankalara nasıl destek oldu?
Karahan'ın anlattığı tedbirler arasında repo ihale tutarlarının artırılması ve zorunlu karşılık bloke oranlarının düşürülmesi var. Repo ihalesi, Merkez Bankası'nın bankalara kısa vadeli para verdiği işlem. Zorunlu karşılık ise bankaların Merkez Bankası'nda tutmak zorunda olduğu para; oran düşünce bankaların kullanabileceği para artıyor. İkisi de bankaların kısa vadeli para ihtiyacını rahatlatan, Merkez Bankası'nın elindeki klasik araçlar.
Enflasyonda ne durumdayız, Merkez Bankası ne diyor?
Karahan enflasyonda ivme kaybı yaşansa da düşüşün sürdüğünü belirtti. Dezenflasyonu, yani fiyat artış hızını aşağı çekme sürecini, topluma maliyet yüklemek için değil bugünkü sorunlara kalıcı çözüm olarak tarif etti. Aynı gün Merkez Bankası'nın Eylül ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu da yayımlandı; fon konuşması ile enflasyon mesajı aynı günün gündemine düştü.
Bu ne demek, cebinizi nasıl etkiler?
Bankada mevduatı olan okur için Karahan'ın mesajı net: Merkez Bankası fon çıkışlarından kaynaklanan bir sistemik risk görmüyor. Fonda parası olanlar içinse süreç sürüyor; bu süreçte devlet bütçesinden para aktarılmayacağı ilkesi, konuşmanın en keskin cümlesi. Fondan çıkan paranın mevduata kaydığını söyleyen Karahan'ın rakamı da önemli: 800 milyar liranın üzerindeki bu artış, fonlardan çıkışın bankacılık tarafındaki ölçüsü.
