İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü fon soruşturmasında bugünün en ağır rakamı geldi. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 214 kişinin üç fondan 187 milyar 653 milyon lira haksız kazanç elde ettiğinin tespit edildiğini açıkladı. Rakam 187 milyar lirayı aşıyor. İsimlerin yer aldığı liste Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) gönderildi ve bu kazancın geri ödenmesi istendi. Fon soruşturmasının bu aşaması, kimin ne kadar kazandığının isim isim ortaya konduğu liste üzerinden yürüyor.
Akın Gürlek fon soruşturmasında hangi rakamları açıkladı?
Akın Gürlek'e göre 214 kişinin 141'i gerçek, 73'ü tüzel kişi. Haksız kazanç tablosu fon fon verildi ve kâr en çok TERA tarafında toplandı: TERA fonlarında yaklaşık 90 milyar, Pusula fonlarında 79 milyar, Hedef fonlarında yaklaşık 18 milyar lira. Adalet Bakanı, 100 milyon liranın üzerinde kazanç sağlayanların tek tek belirlendiğini, bu işte yapay zeka sistemlerinden de yararlanıldığını söyledi. Soruşturmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatları doğrultusunda sürdüğünü de ekledi.
13-16 Eylül'de fonlarda ne oldu?
Akın Gürlek'in anlatımına göre kritik pencere bu dört gün. Özellikle 13-16 Eylül arasında fonlardan çıkış yapanlar mercek altına alındı; bu kişilerin içeriden bilgi alarak çıktığı tespit edildi. Fonlara ilişkin tasfiye kararları 17 Eylül'de alınmıştı, soruşturma ise 19 Ağustos'ta Sermaye Piyasası Kurulundan bilgi ve belge istenmesiyle başlamıştı. Yani listedeki isimler, tasfiye kararından önceki günlerde fondan çıkanlar olarak tarif ediliyor. İçeriden bilgi, kısaca, fonun tasfiye edileceği kamuoyuna henüz yansımadan bunu öğrenip parayı çekmek demek. Adalet Bakanı'na göre 214 kişilik liste tam bu yolla fonlardan çıkanlardan oluşuyor.
TMSF haksız kazancı nasıl geri alacak?
Liste TMSF'ye ulaştı; kurumun listedeki isimlere resmî bildirimde bulunarak haksız kazancın iadesi için harekete geçtiği aktarılıyor. Geri alınan paralar, mağdurlar için oluşturulan hesaplarda toplanacak. Dağıtımın nasıl ve ne zaman yapılacağı henüz açıklanmadı.
Akın Gürlek'in 6 Ekim'de verdiği bilgiye göre TMSF'nin gönüllü iade hesabına o güne kadar beş kişi ödeme yapmıştı. Adalet Bakanı aynı günlerde zararın iki katını ödemenin etkin pişmanlık kapsamında indirim sebebi olduğunu, ama soruşturmayı kapatmadığını anlatmıştı. Yani gönüllü iade, dosyanın kapanması anlamına gelmiyor.
TMSF nedir, fon soruşturmasında ne iş yapıyor?
TMSF, devletin mevduat sigortası ile el konulan şirket ve varlıkların yönetiminden sorumlu kurumu. Fon soruşturmasında iki işi var: listedeki isimlere bildirim yapıp haksız kazancın iadesini istemek ve geri gelen parayı hesaplarda toplamak. Kanun teklifine göre ayrıca doğrudan fona devredilemeyen varlıklar için kayyum sıfatıyla satış yapacak. Yani 187 milyar lira tartışmasında kasanın anahtarı TMSF'de duruyor.
Fonda parası olanlar için bu ne demek?
Fon tasfiyesi için kanun teklifi de hazır. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler başkanlığındaki milletvekilleri teklifi tamamladı; metnin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulması bekleniyor. Taslağa göre 455 bin 578 yatırımcının 1 milyon liraya kadar olan varlıkları tasfiye edilecek. Geçmiş nakit hareketleri TÜFE ve Yİ-ÜFE artışlarının aritmetik ortalamasıyla güncellenecek, çıkışlar “ilk giren ilk çıkar” yöntemiyle mahsup edilecek.
Tasfiye bitene kadar kişi başına en fazla 1 milyon liralık ara ödeme yapılabilecek; nakit yetmezse hak sahiplerine oransal dağıtım gelecek. Doğrudan fona devredilemeyen varlıkları TMSF kayyum sıfatıyla satıp nakde çevirecek. Kısacası fon soruşturması yüzünden parası sıkışan bir yatırımcı, teklif yasalaşırsa 1 milyon liraya kadar ara ödeme alabilecek; haksız kazancın geri alınması da bu dağıtımın kaynağını besleyecek. Teklifin Meclis'e ne zaman sunulacağı ve tasfiyenin takvimi ise henüz belli değil.
