Bankacılık sektörünün haftalık verilerine göre toplam mevduat 25 Eylül itibarıyla 34 trilyon 2 milyar liraya çıktı ve ilk kez 34 trilyon liranın üzerine geçti. 11-25 Eylül arasındaki 15 günde sisteme 545,3 milyar lira eklendi. Bu iki hafta, fon krizinin yoğunlaştığı döneme denk geliyor.
Mevduat 34 trilyon lirayı ne zaman aştı, haftalık seyir nasıl?
Tabloyu üç tarihte okumak yeter. 11 Eylül'de toplam mevduat 33,46 trilyon liraydı. 11-18 Eylül haftasında 434,9 milyar liralık giriş oldu ve 18 Eylül'de rakam 33,89 trilyon liraya çıktı. 25 Eylül'de ise 34 trilyon 2 milyar liraya ulaşıldı. İki haftalık toplam 545,3 milyar lira olduğuna göre 18-25 Eylül haftasında eklenen tutar yaklaşık 110 milyar lirada kaldı; artışın ağırlığı birinci haftaya yüklenmiş.
Eylülün hızı, bir önceki ayın sonuyla kıyaslanınca daha net görülüyor. 14-21 Ağustos haftasında mevduat 406,3 milyar lira artmıştı; 21-28 Ağustos haftasında bu artış yüzde 82,7 gerileyip 70,4 milyar liraya indi. 11-18 Eylül haftasındaki 434,9 milyar lira, ağustos sonundaki haftalık artışın yaklaşık 6,2 katı.
Fon soruşturması nedir, BDDK neden üç yatırım bankasını TMSF'ye devretti?
Kamuoyunda "fon soruşturması" diye anılan süreç, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu'nda yürütülüyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 30 Eylül'de soruşturmada beşinci dalga operasyonun yapıldığını, 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildiğini duyurdu. Aynı gün BDDK, Tera Yatırım Bankası, Destek Yatırım Bankası ve Hedef Yatırım Bankası ile Destek Finans Faktoring ve Tera Finans Faktoring'in yönetimini TMSF'ye devretti. Kurul, kararları fon soruşturması olarak bilinen sürecin son gelişmeleri üzerine yaptığı değerlendirmeyle aldığını açıkladı.
Burada bir ayrım şart: devredilen üç banka yatırım bankası, yani mevduat kabul etmiyor. BDDK'nın verdiği bilgiye göre üç bankanın bankacılık sektörü toplam aktiflerindeki payı yüzde 0,22, iki faktoring şirketinin faktoring sektörü aktiflerindeki payı ise yüzde 1,45. 34 trilyonluk mevduat tablosu, bu kurumların dışında kalan mevduat bankalarının bilançolarını anlatıyor.
Mevduattaki 545,3 milyar liralık artışın tamamı fonlardan mı geldi?
Hayır, en azından bunu söylemek için henüz yeterli veri yok. Finans uzmanları, 15 günlük artışın tamamının fon krizinden çıkan nakitten kaynaklandığını söylemeye yetecek bilgi bulunmadığını vurguluyor. Uzmanların okumasına göre eylüldeki olağanüstü mevduat artışı, riskten kaçan bazı yatırımcıların paralarını mevduat hesaplarına çevirmesiyle bağlantılı olabilir; ama bu bir ihtimal, kanıtlanmış bir sonuç değil.
Haftalık sektör tablosunun sınırı da burada. Toplam mevduat Türk lirası ve döviz hesaplarını birlikte kapsıyor, faiz tahakkukunu ve kur hareketinin etkisini de içinde taşıyor. Rakam bankalara paranın girdiğini gösteriyor; paranın hangi fondan, hangi kaynaktan geldiğini göstermiyor.
Mevduat faiz oranları ve çeyrek altın fiyatı yatırımcının yönünü nasıl etkiliyor?
Fondan çıkan para yalnızca bankaya gitmek zorunda değil; vadeli mevduat, altın, döviz ya da başka bir fon seçenek olarak masada duruyor. Bu seçimde mevduat faiz oranları ile çeyrek altın fiyatındaki seyir birlikte tartılıyor. Haftalık bankacılık verisi ise yalnızca hesaplara giren parayı sayıyor; fiziki altına ya da başka bir yatırım aracına yönelen tutarlar bu rakamın dışında kalıyor.
