Hakan Fidan Diyarbakır'da 12 Eylül'ün defterini kapattı: 'Geç olsun güç olmasın', sıra Sincar'da

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Diyarbakır'da, 12 Eylül darbesinin 46. yıl dönümüne saatler kala, darbe döneminin zihniyetini "Kürtlerin kimliğini inkar eden, bir duruşun neredeyse sembolü" diye tanımladı ve bu zihniyetin AK Parti kadrolarının seçimle iktidara gelmesiyle son bulduğunu söyledi. Türkiye Yüzyılı Buluşmaları kapsamında 11 Eylül Cuma günü kente gelen Fidan, Sur'daki Ulu Cami'de cuma namazı kıldı, Gazi Caddesi'nde esnafı gezdi, Valilik'te Vali Murat Zorluoğlu'yla görüştü ve AK Parti İl Başkanlığı'nda Terörsüz Türkiye sürecinin bundan sonra Meclis çatısı altında, diyalogla yürüyeceğini açıkladı. Aynı gece Bağdat'tan gelen Sincar açıklaması, sürecin Irak ayağını da hareketlendirdi.

Fidan'ın gece 23.17'de X'te paylaştığı dört kare günün havasını özetliyor. İlk karede Bakan, yöresel kıyafetli Diyarbakırlıların arasına oturmuş, gülüyor. İkincisinde yaşlı bir amcayla alın alına kucaklaşıyor. Üçüncü fotoğrafta il başkanlığındaki "Kardeşlikle Kenetlenen İstikrarla Güçlenen Türkiye" pankartının önünde basın toplantısında; dördüncü kare ise "Türkiye Yüzyılı Buluşmaları – 11 Eylül Diyarbakır" yazılı toplantı salonundan. Fidan paylaşımına "İçten karşılamaları ve samimi sohbetleri için tüm Diyarbakırlı kardeşlerime gönülden teşekkür ediyorum" notunu düştü.

Günün ilk durağı Sur'daki Ulu Cami'ydi. Fidan burada binlerce kişiyle cuma namazı kıldı; namaz çıkışında caminin önündeki bir dükkânda vatandaşların çay ikramına oturdu. Gazi Caddesi'ndeki esnaf turunda ikram edilen kahveyi ve meyan kökü şerbetini içti, çocuklarla fotoğraf çektirdi. Bakana Vali Zorluoğlu, Diyarbakır Milletvekilleri Suna Kepolu Ataman ile Mehmet Galip Ensarioğlu, Ankara Milletvekili Osman Gökçek, eski bakan Mehmet Mehdi Eker ve AK Parti İl Başkanı Hamit Sümer eşlik etti; haberlere göre heyette 17 milletvekili vardı.

Hakan Fidan Diyarbakır'da ne dedi? "Önümüzde çok ama çok güzel günler var"

Konuşma AK Parti İl Başkanlığı'ndaki toplantıda yapıldı. Fidan, "Yarın 12 Eylül" diye hatırlatıp darbe zihniyeti için "ülkenin bütünlüğünü, beraberliğini, güvenliğini, ekonomisini, kalkınmasını aklınıza ölçülebilen ne parametre geliyorsa hepsini geriye götürdü. Hiçbirini ileriye götürmedi" dedi. Bakana göre bütün vatandaşların etnik kimliğinden ve inancından bağımsız olarak eşit muamele görmesi ilkesi "yaptığımız en büyük siyasal devrim" oldu. Fidan çözüm yöntemini sordu: "Şiddetle mi, siyasal şiddetle mi yoksa diyalog yoluyla mı." Terör devreye girdiğinde zeminin değiştiğini, "Artık burada haklar, onlar bunlar, kimlikler konuşmuyor. Burada kan var, burada başka bir dil var" sözleriyle anlattı. Sürecin bundan sonra "meclisin çatısı altında, başka siyasal platformlarda şiddet yoluyla değil, diyalog yoluyla" götürüleceğini söyledi ve ekledi: "Önümüzde çok ama çok güzel günler var. Buna yürekten inanıyorum."

12 Eylül zihniyeti sözüyle ne kastetti?

Fidan'a göre bu topraklarda toplum "Kürt, Türk, Müslüman, Hristiyan, Arap, Çerkez ayrımı yapmadan" beraber yaşam yolunu çoktan bulmuşken, devletin "kendi yazılımının" bunun gerisinde kalması krizin başlıca sebeplerinden biriydi. Bakan, demokratik reformların en büyüğünün 2013'te atıldığını, Kürtçe eğitim dahil kimlik inkarıyla ilgili mevzuatın temizlendiğini; ancak siyasal şiddetin terör biçiminde sürmesinin çözümü 13 yıl ertelediğini anlattı. Fidan şöyle devam etti:

"Geç olsun güç olmasın, güzel olsun. 13 yıl önce aslında bu konu çözülebilirdi. Ama işte Suriye'den şu çıkar, Irak'tan bu çıkar diye imkanlara bakıldı. Aslında Türkiye'deki toplum devlet bütünleşmesi, demokratik devrimin değeri, o dönem takdir edilemedi."

Fidan bölge halkına da teşekkür etti: "Bölge halkının bu konuya sonuna kadar sahip çıkması, desteklemesi, aklı selimi ayakta tutması gerçekten önemliydi." Terör meselesini "üzerimizde kara bulut gibi dolaşan" diye niteleyen Bakan, Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olduğu sürece bu alandaki hizmetlerin aksamadan süreceğini söyledi.

Türkiye Yüzyılı Buluşmaları nedir, Diyarbakır programında kimler vardı?

Türkiye Yüzyılı Buluşmaları, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Büyükgümüş'ün 28 Ağustos'ta duyurduğu saha programı. Eylül ve Ekim aylarında 81 il ve 973 ilçede eş zamanlı yürütülüyor; bakanlar, MKYK üyeleri ve milletvekilleri esnaf ziyaretleri, ev buluşmaları ve STK toplantılarıyla talepleri dinliyor; geri bildirimler Cumhurbaşkanı Erdoğan'a sunulacak. İki ana teması Terörsüz Türkiye ve Türkiye Yüzyılı. Fidan'ın Diyarbakır günü bu takvimin parçasıydı: Valilik ziyareti, il başkanlığında partililerle buluşma, konuşmanın ardından parti binası önünde fidan dikimi ve programın sonunda sivil toplum temsilcileri ile kanaat önderleriyle görüşme. Yerel basın bu toplantının akşama doğru, basına kapalı yapılacağını, Diyarbakır Barosu ile Ticaret ve Sanayi Odası'nın da davet edildiğini yazmıştı; kimlerin katıldığı kamuoyuna yansımadı.

Terörsüz Türkiye'de Irak adımı ne?

Fidan Diyarbakır'da "terörsüz bölge" perspektifini şöyle çizdi: "Suriye'nin de istikrarına, Irak'ın da istikrarına olacak, siyasal şiddeti ortadan kaldıracak bir düzeni artık bölgemize getirmek lazım." Aynı gece kamuoyuna yansıyan açıklamasında Irak Başbakanı Ali Zeydi, Ezidi Davası İttifakı heyetini kabulünde Sincar'daki PKK uzantılarının silahlarını devlete vermeye başlayacağını, Sincar Dağı'nda denetimin tümüyle Bağdat'taki federal hükümete geçeceğini ve devlet dışında hiçbir güvenlik ya da askeri otoriteye yer bırakılmayacağını açıkladı. Şartları taşıyan unsurlar Irak güvenlik kurumlarına entegre edilecek, süreci denetlemek için üst düzey bir komisyon kurulacak. Zeydi, silahın yalnızca devletin elinde olmasını ve güvenlik kararının tek merciden çıkmasını Sincar halkının can güvenliğinin ön şartı olarak gösterdi.

Fidan'ın Diyarbakır'a anlattığı barajlar ne getirecek?

Fidan rakam da verdi: Silvan Barajı'nın müştemilatı ve tünelleri, Dicle ve Kralkızı barajlarının ilave tesisleriyle tamamlandığında yaklaşık 4 milyon dönüm alan daha iyi sulanacak, ürün 2-2,5 kat artacak; bu da Türkiye'nin gıda güvenliğine katkı sağlayacak. Bakan, Diyarbakır ve bölgenin hak ettiği ekonomik konuma ulaşacağını söyledi. Ahlat'taki etkinliğin ardından Van Gölü çevresi, Muş, Solhan, Bingöl, Elazığ ve Malatya güzergahını arabayı kendisi kullanarak geçtiğini anlattı: "25 sene önceki durumla şimdiki durum inanılmaz derecede farklı. Bir defa duble yollar. Artık kerpiç evler görmüyoruz." Böyle kapsamlı bir kara yolu gezisini en son 30 yıl önce yapmıştı.

Fidan'ın dört fotoğraflı Diyarbakır paylaşımı 11 Eylül gecesi 23.17'de yayımlandı; Bağdat'ın Sincar açıklaması aynı gece Türkiye kamuoyuna ulaştı.