Hindistan'da Hamam Böceği Hareketi, 10 Ekim Cumartesi günü Yeni Delhi'de yeniden sokağa çıktı. Hareketin kurucusu Abhijeet Dipke ile iki lideri, açıklamalarına göre Mumbai'den Delhi'ye inerken gözaltına alındı; başkentte onlarca metro durağı kapatıldı, bazı bölgelerde mobil internet kesildi. Başbakan Narendra Modi'nin partisi BJP ile Seçim Komisyonu, protestonun dayanağı olan iddiaları reddediyor.
Hamam Böceği Hareketi nedir, nasıl doğdu?
Hareket, Hamam Böceği Halk Partisi (CJP) adıyla örgütleniyor. Adı, mayıs ayında Yüksek Mahkeme Başkanı Surya Kant'a atfedilen ve bazı aktivist ile işsiz gençleri hamam böceğine benzeten sözlerin ardından ortaya çıktı; gençler bu benzetmeyi sahiplenip harekete ad yaptı. CJP yaz boyunca eğitim alanındaki düzenlemelere karşı haftalarca gösteri düzenledi ve Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın istifasını istedi.
Hindistan'da bu kez neden sokağa çıktılar?
Hareketin hedefi bu kez Seçim Komisyonu Başkanı Gyanesh Kumar. Protestocular Kumar'ın istifasını istiyor. Tetikleyici, seçmen listelerinde yapılan revizyon: Seçim Komisyonu verilerine göre taslak listelerden yaklaşık 130 milyon kayıt silindi; aralarında 63 milyon taşınmış, 30 milyon ulaşılamayan ve 28 milyon ölmüş kişi kaydı bulunuyor. Yanlışlıkla silinenler yeniden başvurabiliyor. Muhalefet partileri bu değişikliklerin iktidardaki BJP'nin son eyalet seçimlerindeki başarısını etkilediğini savunuyor; Seçim Komisyonu ve BJP listelerin seçim sonuçlarını etkilemek için değiştirildiği iddiasını reddediyor. Hindistan'da 2027'nin başında kritik eyalet seçimleri var.
Yeni Delhi'de ne oldu, kaç kişi gözaltına alındı?
Hindistan'ın başkentinde Jantar Mantar'da yapılması planlanan gösteriye izin verilmedi. Şehir genelinde binlerce polis ve paramiliter personel görevlendirildi; ana yollarda ve giriş noktalarında kontrol noktaları kuruldu, otobüsler arandı, barikatlar ve beton bloklar yerleştirildi, gözyaşartıcı gaz fırlatıcılı araçlar önemli güzergâhlarda bekledi. Merkezi noktalarda mobil internet kesildi, 45 metro durağı ile bir pazar yeri kapatıldı. Bazı göstericiler otobüslere bindirilerek götürüldü; protestocuların çoğu Jantar Mantar'a ulaşamadı, yine de başkentin merkezinde slogan atıldı. Gözaltı sayısı için tek bir rakam yok: bazı yayın organlarının haberinde 2 binden fazla kişinin gözaltına alındığı söylenirken, bazılarında toplam sayı verilmiyor. Dört gazetecinin ve bazı avukatların da gözaltına alındığı bildirildi.
Hamam Böceği Hareketi'nin liderleri kimdir, nerede gözaltına alındı?
Kurucu Abhijeet Dipke ile yönetici Saurav Das ve Ashutosh Ranka, hareketin açıklamasına göre Mumbai'den Delhi'ye indikleri sırada uçakta gözaltına alındı. Dipke, yolların ve toplu taşımanın kapatılmasını, internetin kısıtlanmasını eleştirdi; hükûmetin gençlerden korktuğunu söyledi. Hindistan hükûmetinden ya da Delhi polisinden protesto yasağına ilişkin ayrıntılı bir açıklama yansımadı.
