İran, aylardır süren gerilimi durdurmak amacıyla Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören 7 günlük bir plan hazırladığını duyurdu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu marjında basın toplantısında açıkladığı teklif, ABD ile Tahran arasındaki krizin çözümüne dönük son dönemin en somut adımlarından biri olarak görüldü. Peki bu 7 günlük Hürmüz Boğazı planı tam olarak neyi kapsıyor?
Hürmüz Boğazı neden bu kadar önemli?
Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol taşımacılığının kritik bir noktası olarak biliniyor. Bölgedeki gerilim tırmandığında boğazdaki deniz trafiği aksıyor, bu da küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. İran ile ABD arasındaki çatışmanın aylardır bu hat üzerinde baskı yaratması, Abbas Arakçi'nin sunduğu planı bölge diplomasisinin merkezine taşıdı.
İran'ın 7 günlük planının maddeleri neler?
Abbas Arakçi'nin açıklamasına göre plan üç ana başlıktan oluşuyor:
- Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların 7 gün boyunca askıya alınması
- ABD'nin İran'a ait olduğu belirtilen yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş fonun serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının kaldırılması ve deniz ablukasına son verilmesi
- Yedinci günün sonunda Hürmüz Boğazı'nın trafiğe yeniden açılması ve ardından nükleer programa ilişkin müzakerelerin başlaması
Tahran'ın teklifi, sahadaki askeri baskıyı ekonomik tavizlerle birlikte diplomatik masaya taşıma girişimi olarak okunuyor.
Trump teklife nasıl yanıt verdi?
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın önerdiği ateşkes çerçevesini kabul etmediği aktarıldı. Haberlere göre Donald Trump, kasım ayındaki ara seçimlerin ardından Tahran'a yönelik askeri operasyonları yeniden başlatmayı değerlendirdiğini ekibine ilettiği iddia edildi. Bu tutum, İran'ın ortaya koyduğu 7 günlük takvimi şimdilik askıda bıraktı.
Süreçte devrede olan Katar'ın arabuluculuğunda yapılan görüşme de sonuçsuz kaldı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen ve yaklaşık üç saat süren toplantının bir uzlaşıyla sonuçlanmadığını açıkladı. Donald Trump'ın BM Genel Kurulu kürsüsünden yaptığı konuşmada, bir anlaşma sağlanamaması halinde İran'ı sert biçimde uyardığı ve nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğini yinelediği de hatırlatılıyor.
Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilimin sürmesi, bölgedeki deniz trafiği ve enerji tedarik zincirleri açısından belirsizliği koruyor. İran cephesi teklifin masada kaldığını savunurken, Washington'dan seçim sonrasına kadar net bir adım beklenmiyor.
