Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açma önerisine cumartesi günü Beyaz Saray'dan ayrılırken yanıt verdi. Tahran'ın aracılar üzerinden Washington'a ilettiği teklif, bölgede haftalardır süren gerilimin en kritik dönemeçlerinden biri olarak takip ediliyor. Peki Hürmüz Boğazı için 7 günlük teklif tam olarak neydi ve ABD tarafı bu öneriyi nasıl karşıladı?
İran'ın Hürmüz Boğazı teklifinde ne yazıyordu?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi aracılığıyla iletilen öneriye göre Tahran, yedi gün içinde ateşkesin sağlanması, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası gemi trafiğine yeniden açılması ve nükleer programla ilgili müzakerelerin başlaması karşılığında üç şart öne sürdü: ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, İran petrol ihracatına yönelik yaptırımların askıya alınması ve Lübnan'ı da kapsayacak şekilde bir ateşkesin gözetilmesi. Teklif, Haziran ayında iki ülke arasında varılan bir mutabakat metnine benzer bir çerçeve öngörüyordu.
Trump İran'ın teklifine ne yanıt verdi?
Donald Trump, 26 Eylül Cumartesi günü Beyaz Saray önünde gazetecilerin sorularını yanıtlarken teklifi reddettiğini açıkladı. Trump, "Onların önerdiği teklifi reddediyorum" dedikten sonra anlaşmanın "kabul edilemez" olduğunu söyledi. Trump'a göre İran, boğazı acilen açmak istiyor çünkü çatışmada "çok fena yeniliyor"; buna karşılık ABD'nin bölgede "askeri tarihin en büyük ablukasını" sürdürdüğünü ve boğazdan hâlâ büyük miktarda petrolün geçtiğini öne sürdü. Trump, aynı sabah erken saatlerde Truth Social hesabından Hürmüz Boğazı'nı "Trump Boğazı" olarak etiketlediği bir görsel de paylaşmıştı.
"Onların önerdiği teklifi reddediyorum." — Donald Trump
İran'dan gelen tepki ne oldu?
Abbas Araghchi, Trump'ın açıklamalarının ardından İran'ın ABD Başkanı'nın "ilk tepkisini" gördüğünü ancak arabulucular üzerinden resmî ve "kesin" bir yanıt almadıklarını belirtti. Araghchi, Tahran'ın bundan sonraki adımına karar vermeden önce Washington'ın nihai pozisyonunun arabulucular tarafından kendilerine iletilmesini beklediklerini aktardı. Bu açıklama, İran tarafının kapıyı tamamen kapatmak istemediğine, ancak sürecin resmî diplomatik kanaldan yürütülmesinde ısrarcı olduğuna işaret ediyor.
Hürmüz Boğazı krizi nereden geliyor?
Dünya petrol sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı, haftalardır süren ABD-İran çatışmasının merkezinde yer alıyor. ABD yetkilileri, Wall Street Journal'a yaptıkları değerlendirmede Trump'ın İran'ın şartlarını yerine getireceğine dair "şüpheci" olduğunu ve Başkan'ın yeniden bombardıman kampanyasına dönmeyi beklediğini aktardı. İstanbul Post'un önceki haberinde ele alınan yedi günlük plan önerisinin ardından gelen bu gelişme, krizin yakın zamanda çözülmeyeceğine işaret ediyor.
Bölgedeki seyrüsefer güvenliği açısından kritik öneme sahip boğazda son haftalarda ABD savaş gemilerinin devriye yoğunluğu artmıştı. Trump yönetiminin boğazı "tam kontrol altında" olarak tanımlaması, Washington'ın askerî varlığını kısa vadede azaltmayacağı sinyalini veriyor.
Hürmüz Boğazı ne zaman açılacak?
Şu an için taraflar arasında resmî bir takvim bulunmuyor. İran, Washington'dan "kesin" bir pozisyon beklerken, ABD tarafı yeni bir askerî hamle ihtimalini masada tutuyor. Sürecin arabulucular üzerinden ilerlemesi bekleniyor; gelişmeler İstanbul Post tarafından takip edilmeye devam edecek.
