İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için tek bir adres gösterdi: Washington. Yeni Delhi'deki BRICS zirvesinin kenarında India Today televizyonuna konuşan Pezeşkiyan, ABD deniz ablukasını ve saldırılarını durdurmadan boğazın açılmayacağını söyledi. Aynı saatlerde ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ablukanın bilançosunu paylaştı: son 60 günde 100 ticari geminin rotası değiştirildi. Tahran ise aracılar üzerinden Washington'a 7 şart gönderdi ve Umman'la vardığı boğaz mutabakatını yarın Maskat'ta ilan etmeye hazırlanıyor.
Pezeşkiyan ne dedi?
Pezeşkiyan'a göre ABD savaş alanında istediğini elde edemeyince baskıyı ekonomiye taşıdı. İranlı lider bunu şu sözlerle anlattı: "Savaş yoluyla hedeflerine ulaşamadılar ve bu yüzden ekonomik baskılara yöneldiler ancak biz durmayacağız." Deniz yollarının İran'ın ayakta kalması için hayati olmadığını ve ablukayla sonuç alınamayacağını savunan Pezeşkiyan, ABD ablukayı ve saldırıları bitirirse Tahran'ın boğaz için uluslararası kabul görmüş bir denizcilik çerçevesini destekleyeceğini söyledi. Röportajda savaşın başladığı 28 Şubat'ta Minab'daki bir ilkokula yapılan saldırıda 168 kişinin öldüğünü öne süren Pezeşkiyan, "İran halkı teslim olmayacak" ifadesini kullandı.
Hürmüz Boğazı açılacak mı?
Kısa cevap: Şimdilik hayır. Tesnim Haber Ajansı'na konuşan İranlı bir yetkili, Umman'la varılan uzlaşmanın boğazın hemen trafiğe açılacağı anlamına gelmediğini net biçimde söyledi. Yetkiliye göre İran, aracılar üzerinden ABD'ye 7 koşul iletti; ülkenin en üst makamlarınca onaylanan bu koşullar karşılanana kadar boğaz kapalı kalacak. Açılış, tamamen Washington'un atacağı adımlara bağlı. Şartların içeriği Tahran tarafından açıklanmadı. ABD basınına yansıyan bilgilere göre İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin daha önce sıraladığı talepler arasında savaşın bitmesi, ablukanın kalkması, ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve tehditlere son verilmesi yer alıyor.
İran-Umman anlaşması ne getiriyor?
İki ülke arasındaki teknik ve diplomatik görüşmeler eylülün ilk günlerinde nihai metne dönüştü. Tesnim'e konuşan yetkilinin anlatımına göre boğaza giriş güzergahının tamamı ile çıkış güzergahının bir bölümü İran kara sularından geçecek ve bu hattaki tüm trafik İran kurallarına tabi olacak. Yetkili, düzenleme yürürlüğe girince ABD'nin açık tutulmasında ısrar ettiği güney rotasının kapatılacağını söyledi. Pezeşkiyan, mutabakatın yarın (14 Eylül) Maskat'ta Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarının katılacağı toplantıda resmen açıklanacağını ve ardından Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) bildirileceğini duyurdu. TRT Haber'in aktardığına göre topraklarından ABD saldırısı düzenlenen ülkeler de bu toplantıda masada olacak.
ABD ablukası ne zaman başladı, kaç gemi geri çevrildi?
CENTCOM'un 12 Eylül'de X hesabından yaptığı açıklamada, "çelik duvar" diye adlandırdığı ablukanın yeniden başlatılmasından bu yana geçen 60 günde 100 ticari geminin rotasının değiştirildiği, ABD güçlerinin izni olmadan tek bir geminin bile geçemediği belirtildi. ABD basınına göre 6 Eylül itibarıyla 3 gemi devre dışı bırakıldı, 2 gemiye denetim için çıkıldı; insani yardım taşıyan 50'den fazla gemiye ise geçiş izni verildi. Savaş öncesinde dünya deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyordu.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 28 Şubat 2026 | ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla savaş başladı, İran boğazı kapattı |
| 13 Nisan 2026 | ABD, İran limanlarına deniz ablukasını başlattı |
| 18 Haziran 2026 | İki ülke arasındaki mutabakatla abluka askıya alındı |
| 14 Temmuz 2026 | Mutabakat çökünce abluka yeniden devreye girdi |
| 12 Eylül 2026 | CENTCOM: 60 günde 100 geminin rotası değiştirildi |
| 14 Eylül 2026 | Maskat'ta İran-Umman boğaz mutabakatının ilanı bekleniyor |
Trump ne diyor?
ABD Başkanı Donald Trump, 12 Eylül'de Dublin'de İrlanda Başbakanı Micheál Martin'le birlikte düzenlediği basın toplantısında savaşın bitişi için takvim verdi: "Çok yakında. Muhtemelen ara seçimlerden hemen sonra." Trump, Tahran'ın kasımdaki seçimleri karıştırmak için dayanmaya çalıştığını öne sürdü, savaş bitince petrol fiyatlarının düşeceğini söyledi ve Hürmüz'ü ABD'nin kontrol ettiğini savundu. Aynı gün Viyana'daki UAEA Guvernörler Kurulu toplantısında Katar'ın BM Daimi Temsilcisi Casim el-Hamadi, İran'ı boğazda seyrüsefer serbestisine saygı göstermeye çağırdı.
Boğazdaki düğüm pompaya yansımaya devam ediyor. İstanbul Post'un dün duyurduğu motorin zammının arkasında Brent petrolün 100 dolar bandında seyretmesi vardı. Piyasalar şimdi yarınki Maskat toplantısını ve Washington'un 7 şarta vereceği yanıtı bekliyor.
