İmamoğlu artık muhtar bile olamaz

Ekrem İmamoğlu siyasi yasak kararıyla karşı karşıya. Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesi, Tuzla'nın eski Belediye Başkanı Şadi Yazıcı hakkındaki sözlerinden ötürü yargılanan İmamoğlu için 11 Eylül'de önce 2 yıl 6 ay hapis kararı verdi; suç "kamu görevlisine alenen hakaret". Takdiri indirim uygulanınca süre 2 yıl 1 aya indi. Mahkeme ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca "belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma", yani siyasi yasak hükmü kurdu. Ceza iki yılı aştığından erteleme ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) için kanuni şart da oluşmuyor. Karar kesinleşirse İmamoğlu belediye başkanı veya milletvekili bir yana, mahalle muhtarı bile olamayacak; ancak hüküm henüz kesin değil, istinaf ve temyiz yolu açık.

Duruşma Silivri'deki Marmara Ceza İnfaz Kurumları yerleşkesinde, cezaevinin karşısındaki salonda yapıldı. İBB soruşturması kapsamında 23 Mart 2025'ten bu yana tutuklu olan İmamoğlu salona getirildi; duruşmayı eşi Dilek İmamoğlu, İBB Başkanvekili Nuri Aslan ve İstanbul Milletvekili Turan Taşkın Özer izledi. Savcı mütalaasında 3 ay 15 günden 2 yıl 4 aya kadar hapis istemişti. İmamoğlu mütalaayı "skandal" diye niteledi. Karar okunduktan sonra salondan çıkarılırken şu sözleri söyledi: "Atanmış hakimler benim hakkımda karar veremez. Bu karar yok hükmündedir. Moralinizi yüksek tutun."

İmamoğlu neden ceza aldı, dosyaya giren sözler neydi?

Davaya konu olay 25 Ekim 2022'de, İBB'nin düzenlediği Tuzla İleri Biyolojik Arıtma Tesisi 3. Etap açılışında yaşandı. Dönemin Tuzla Belediye Başkanı Şadi Yazıcı kürsüde Kadir Topbaş'a ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür edince salondan tepki yükseldi; Yazıcı aracına giderken yuhalandı. İmamoğlu kürsüden "Arkadaşlar, o arkadaş burayı germeye gelmiş, bırakın. Sakin, nezaketsiz… Bakın provokasyon devam ediyor" dedi; devamında sarf ettiği ve iddianameye giren "çaldınız" sözü de dosyaya alındı. Yazıcı'nın avukatının 2023'teki itiraz dilekçesine göre Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 14 Temmuz 2023 tarihli iddianamesi "çaldınız" sözünün Yazıcı'nın onur ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte olduğu gerekçesiyle düzenlendi.

Aynı mahkeme 2023'te önce basit yargılama usulüyle, ardından Yazıcı tarafının itirazıyla açılan duruşmada 15 Aralık 2023'te ikinci kez beraat kararı vermişti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Ceza Dairesi bu kararı esastan değil usulden bozdu: sanığın duruşmada doğrudan savunması alınmadan hüküm kurulmuştu. Bozma sonrası ilk celse 5 Haziran'da yapıldı; İmamoğlu Silivri'den adliyeye götürülürken araç arızası gerekçesiyle cezaevine geri götürüldü ve duruşmaya SEGBİS'le bağlandı. 11 Eylül'deki savunmasında "nezaketsiz" ifadesinin hakaret kastı taşımadığını, o gün yaşanan provokasyona verilmiş bir tepki olduğunu söyledi; avukatları Kemal Polat ve Nusret Yılmaz beraat istedi. Yazıcı'nın avukatı Selçuk Şener ise şikâyetin sürdüğünü bildirdi.

İmamoğlu siyasi yasak ne zaman başlar, muhtarlığı da kapsar mı?

Yasak bugün itibarıyla doğmuş değil. Gerekçeli karar yazıldıktan sonra dosya İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne gidecek. İstinaf onar ve temyize gidilmezse ya da Yargıtay da onarsa hüküm kesinleşir; yasak o andan itibaren işler. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 11. maddesi, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenlerin seçilemeyeceğini söylüyor. 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun da belediye başkanlığı ve muhtarlık için bu maddeye atıf yapıyor. YSK 2008 tarihli 181 sayılı kararında muhtarlık için seçilme yeterliliğinin 2972 sayılı Kanun'un 31 ve 36. maddelerinin yollamasıyla 2839 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre belirlendiğini belirtmiş; seçimden önce kesinleşmiş hırsızlık ve dolandırıcılık mahkûmiyeti bulunan bir köy muhtarının mazbatasını aynı maddenin yüz kızartıcı suçlarla ilgili (f) bendine dayanarak iptal etmişti. İmamoğlu için geçerli olan ise aynı maddenin bir yıl ve üzeri hapis cezasını düzenleyen (e) bendi; 2 yıl 1 aylık ceza bu eşiğin üzerinde olduğundan karar kesinleşirse muhtar adayı dahi olamayacak. Karar kesinleşip infaza başlanırsa hükümlü olarak cezaevinde bulunduğu sürece Anayasa'nın 67. maddesi gereği oy da kullanamayacak; TCK 53/1-a gereği infaz süresince belediye başkanlığı ve milletvekilliği dâhil seçime tabi kamu görevlerini üstlenemeyecek. Yasak, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'ndaki "yasaklanmış hakların geri verilmesi" kararıyla ancak infazın bitiminden üç yıl sonra kaldırılabiliyor.

Şadi Yazıcı kimdir, karar sonrası ne dedi?

Tıp doktoru Şadi Yazıcı 2009, 2014 ve 2019 seçimlerinde üç dönem Tuzla Belediye Başkanı seçildi; 2024 yerel seçiminin ardından görevi CHP'li Eren Ali Bingöl'e devretti. Kararın açıklandığı akşam gazeteci Sinan Burhan'a konuşan Yazıcı, o gün söylenenlerin siyasi eleştiri sınırını aştığını savundu:

"Beni korumaya çalışan bazı CHP'lilerin dahi vücutlarında morluklar oluştu. Bana 'hırsız, yolsuz' gibi ağır ifadeler kullanıldı. Ekrem İmamoğlu'nun sözleri hakaret, tahrik ve aşağılama boyutuna vardı."

Yazıcı linç edilmekten zor kurtulduğunu söyledi. Kürsüde hata yapmadığını, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, Kadir Topbaş'a ve İmamoğlu'na teşekkür ettiğini, bunun karşılığının "hakaret ve linç" olmaması gerektiğini belirtti ve "Mahkeme kararını vermiştir; mahkeme kararına saygı duymak gerekir" dedi.

İBB'de ne olacak, İstanbul'da seçim var mı?

Halk yeniden sandığa gitmeyecek. İçişleri Bakanlığı'nca görevden uzaklaştırılan İmamoğlu'nun yerine İBB Meclisi Nuri Aslan'ı başkanvekili seçmişti. Karar kesinleşirse 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 44. maddesine göre "seçilme yeterliğini kaybetme" nedeniyle İçişleri Bakanlığı'nın başvurusu ve Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona erer; 45. maddeye göre vali meclisi 10 gün içinde toplar, meclis üyeleri arasından gizli oyla yeni İBB Başkanı seçilir. Basına yansıyan son dağılıma göre mecliste CHP'nin 155, AK Parti'nin 136, MHP'nin 6, BBP'nin 2 üyesi var; 2 üye bağımsız. CHP'nin 17 üyesi "kent uzlaşısı" listesinden seçilen DEM Partililer. İstifa ve parti değişiklikleri nedeniyle bu rakamlar değişebiliyor.

İmamoğlu'nun başka hangi cezaları ve davaları var?

YSK üyelerine hakaret ("ahmak") ve Akın Gürlek dosyalarından sonra Tuzla kararıyla İmamoğlu hakkında siyasi yasak içeren en az üç hüküm bulunuyor. Savunmasında 13 ayrı davanın (12 ceza, 1 idari) muhatabı olduğunu, bu dosyalarda 19 hâkimin değiştiğini ve 9 Mart'tan bu yana 80'den fazla duruşmaya katıldığını söyledi.

Gerekçeli kararın Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre 15 gün içinde yazılması gerekiyor. Casusluk davasının bir sonraki celsesi 29 Eylül'de görülecek; İBB davası ise Silivri'de sürüyor.