Hollanda'daki TTF piyasasında Avrupa doğal gaz fiyatı son günlerde megavatsaat başına 100 avroyu aştı; kasım vadeli kontrat gün içinde 101 avroya yaklaştı. Bu, Aralık 2022'den bu yana görülen en yüksek seviye. Aynı günlerde İngiltere'de hükümetin yaptığı acil durum çağrısının ardından el fenerleri, radyolar ve konserveler tezgâhtan uçtu. İki haber yan yana duruyor ama aralarında resmî bir bağ kurulmuş değil.
Avrupa doğal gaz fiyatı neden 100 avroyu aştı?
Fiyatı yukarı iten ana neden, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlama nedeniyle Katar'dan çıkan LNG sevkiyatının savaş öncesi düzeyin dörtte birine düşmesi. Katar, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini karşılıyor. Asya'daki ithalatçılar kesinti riskinden kaçınmak ve Çin stok hedefini tutturmak için spot piyasadan yüksek fiyatla alım yapıyor; gaz yüklü gemiler Avrupa yerine Asya'ya yöneliyor. Bu tablo, Avrupa doğal gaz fiyatındaki sert yükselişin ana nedeni olarak gösteriliyor. Eylül başında megavatsaat fiyatı 70 avronun altındaydı, yani artış yüzde 40'ı aştı. Bir haberde ayrıca Avrupa'daki gaz depolarının son 13 yılın en düşük seviyesine indiği yazıldı.
Doğalgaz 100 avro oldu, kışın fiyat daha da artar mı?
Analistler kışın olağanüstü soğuk geçmesi halinde fiyatın 2027 başında megavatsaat başına 130 avroya çıkabileceğini öngörüyor. Bu bir tahmin, kesinleşmiş bir veri değil; hava durumu, Hürmüz'deki durumun seyri ve Asya talebi rakamı değiştirir. Depoların düşük olması ise Avrupa'nın kışa tamponu az girdiği anlamına geliyor. Doğalgaz 100 avro seviyesinin kalıcı olup olmayacağı da bu etkenlerin seyrine bağlı.
İngiltere'de acil durum çağrısı nedir, halk neden stok yapıyor?
İngiltere hükümeti geçen hafta “Be Ready” (Hazır Ol) kampanyası başlattı ve haneleri en az 72 saat yetecek temel ihtiyaç malzemesi bulundurmaya çağırdı. Kampanyanın dayanağı aşırı hava olayları, siber saldırılar ve kritik altyapı kesintileri. Çağrının ardından perakendeden gelen rakamlar şöyle: el feneri satışı dört katına, taşınabilir şarj cihazı ve radyo satışı iki katına çıktı; konserve gıda satışı yüzde 40, ev güvenlik kamerası satışı yüzde 130 arttı. Teknoloji perakendecisi Maplin kurmalı radyo stoklarının tükendiğini açıkladı. Iceland zinciri konserve satışındaki artışı doğruladı, bazı büyük perakendeciler ise belirgin bir değişim görmediklerini söyledi. Sektör temsilcileri artışın bir kısmını soğuk havaya bağlıyor.
Avrupa doğal gaz fiyatı ile İngiltere'deki stok telaşı aynı şey mi?
Kaynaklarda iki gelişmeyi birbirine bağlayan resmî bir açıklama yok. İngiltere'deki kampanya doğal gaz fiyatını değil, genel hazırlıklı olmayı konu alıyor; Avrupa doğal gaz fiyatındaki artış ise LNG arzı ve piyasa talebiyle açıklanıyor. Bir yorum stok telaşını da aynı Hürmüz krizine bağlıyor, ancak bunu doğrulayan bir hükümet ya da kurum açıklaması bulunmuyor. Dolayısıyla iki haberin aynı güne denk gelmesi, aynı nedenden çıktıkları anlamına gelmiyor.
Avrupa doğal gaz fiyatı yükselince sıradan hane neyle karşılaşıyor?
Doğalgaz fiyatı ısınma ve elektrik faturalarının ana belirleyicisi olduğu için 100 avroyu aşan seviye, kış faturası tartışmasını yeniden açıyor. Avrupa doğal gaz fiyatının bundan sonra hangi yöne gideceği, kaynaklara göre hem depoların durumuna hem de Katar sevkiyatlarının normale dönüp dönmediğine bağlı.
