İngiltere, Gloucestershire'daki RAF Fairford hava üssüne yönelik şüpheli saldırı planında İran bağlantısı gördüğünü açıkladı ve yaptırımla karşılık verdi: Londra'daki İran Büyükelçisi Seyed Ali Mousavi dün İngiliz Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile iki İran vatandaşı yaptırım listesine alındı. ABD uçaklarının kullandığı ABD üssü meselesinde İngiltere'ye başka ülkeler de katıldı; toplam 29 ülke İran'ı kınayan ortak bir açıklama yayımladı. Tahran suçlamayı kabul etmiyor.
RAF Fairford üssünde 27 Eylül'de ne oldu?
27 Eylül'de üsse patlayıcı taşındığı şüphesiyle üç minibüs durduruldu. Güvenlik gerekçesiyle üssün yakınındaki Whelford köyünde 85 hane tahliye edildi, üsteki ABD savaş uçaklarının da yerinden alındığı bildirildi. Minibüslerdeki beş kişi gözaltına alındı ama kefaletle serbest bırakıldı. Soruşturma sürerken bir İran-İngiliz çifte vatandaşı da gözaltına alındı; üsse terör saldırısı iddiasıyla gözaltına alınan 22 yaşındaki bir İngiliz de kefaletle çıktı. Basına yansıyan bilgilere göre aramalarda patlayıcı bulunmadı, yalnızca bir miktar benzin ele geçirildi. Yani saldırı gerçekleşmedi: ortada, İngiltere hükümetinin İran'a bağladığı bir saldırı planı şüphesi var ve Tahran bunu reddediyor.
29 ülkenin ortak İran açıklamasında ne yazıyor?
İngiltere'nin yanı sıra ABD, Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya ve İsveç'in de aralarında bulunduğu ülkelerin dışişleri bakanları, İran'ın saldırı planlarını, sabotajı, siber saldırıları ve hibrit faaliyetleri kınadı. Metne göre İran'dan gelen her tehdit kabul edilemez; düşmanca faaliyette bulunanların tespit edilip cezalandırılması için harekete geçilecek. Ortak açıklamada İngiltere dahil toplam 29 ülke yer aldı.
İngiltere İran'a ne yaptı, yaptırım kimleri kapsıyor?
Dışişleri Bakanı Ed Miliband yazılı açıklamasında İran'ın suç şebekeleri, vekil gruplar ve devlet destekli faaliyetler yoluyla İngiltere'nin güvenliğini sarsma girişimlerini kabul edilemez diye niteledi. Orta Doğu'dan sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty, Mousavi'yi bakanlığa çağırdı. Yaptırım listesine yurt dışında saldırı planlamak ya da gerçekleştirmek niyetinde oldukları gerekçesiyle iki İran vatandaşı girdi; isimleri açıklanmadı. Devrim Muhafızları Ordusu da devlet kaynaklı tehditlerle mücadele için getirilen yeni yetkiler kapsamında listeye alındı. Londra, Muhafızların gizli ağlar ve aktörler üzerinden düşmanca faaliyetlerini sürdürmeye niyetli olduğu sonucuna vardığını belirtti.
İran suçlamalara ne cevap verdi?
Mousavi, İran basınına yansıyan sözlerinde Tahran'ın Fairford olayında bir rolü olduğu yönündeki suçlamaları kabul etmediklerini söyledi. Ülkesinin uluslararası hukuka ve başka ülkelerin iç işlerine karışmama ilkesine bağlı olduğunu vurguladı, konunun araştırılması için ilgili kurumlarla iş birliğine hazır olduklarını ekledi. Tahran daha önce, 1 Ekim Perşembe günü, İngiltere'nin Tahran Büyükelçisi Hugo Shorter'ı çağırıp suçlamaları dayanaksız bularak protesto etmişti. Başbakan Andy Burnham ise 30 Eylül Çarşamba günü olayın İran bağlantısı olabileceğini söylemişti.
ABD üssü Fairford neden bu kadar tartışmalı?
İsrail ve ABD'nin 28 Şubat'ta İran'a saldırılar başlatmasının ardından ABD ordusuna ait askerî uçaklar bu üssü kullanıyor. İngiltere, üssün ABD tarafından savunma amaçlı kullanıldığını söylüyor; bağımsız analistler ve düşünce kuruluşları ise üssün saldırı amaçlı kullanıldığını belirtiyor.
