ABD Senatosu'nda İran savaş yetkileri tasarısı bu hafta yeniden oylamaya sunuldu. Aynı gün New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Washington'a "anlaşmak istiyoruz" mesajı gönderdi. Kapitol Tepesi'ndeki oylamanın sonucu, Kongre'deki dengelerin ne denli hassas olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
ABD Senatosu'nda İran oylaması neden yeniden gündeme geldi?
ABD ve İsrail güçlerinin 28 Şubat tarihinden bu yana İran'a yönelik askeri operasyonları sürüyor. Demokrat senatörlerin öncülüğünde hazırlanan İran savaş yetkileri tasarısı, Kongre onayı olmadan sürdürülen bu operasyonlara son verilmesini öngörüyordu. Temsilciler Meclisi benzer bir tasarıyı temmuz ayında 214'e karşı 208 oyla kabul etmişti. Senato ise altı ay içinde bu konuda 14'üncü kez oylama yaptı; bugüne kadar tasarı sadece iki kez kabul edilebildi. Senato Çoğunluk Lideri John Thune, benzin ve motorin fiyatlarındaki artışın seçmen tepkisini büyüttüğünü söyledi.
İran savaş yetkileri tasarısı kaç oyla reddedildi?
24 Eylül günü yapılan oylamada tasarı, 49'a karşı 50 oyla reddedildi; tek oy farkı yeterli çoğunluğun oluşmasını engelledi. Virginia Senatörü Tim Kaine'in öncülük ettiği tasarıya Cumhuriyetçi kanattan Susan Collins, Lisa Murkowski, Rand Paul ve Thom Tillis evet oyu verirken, Demokrat sıralardan tek çıkış John Fetterman'dan geldi. Ortak karar niteliğindeki tasarı kabul edilseydi Başkan Trump'ın imzasına gerek kalmayacak, doğrudan yürürlüğe girecekti.
Pezeşkiyan ABD'ye ne mesaj verdi?
Senato'daki oylamayla aynı haftaya denk gelen BM Genel Kurulu toplantıları sırasında New York'ta bulunan Pezeşkiyan, Fox News'e verdiği ve 24 Eylül≪/strong> akşamı yayınlanan röportajda savaş mı anlaşma mı tercih ettiği sorusuna şu yanıtı verdi: "Biz savaşı seçmedik, savaş bize dayatıldı, savaşın peşinde değiliz."
Pezeşkiyan, 15 Haziran'da Hürmüz Boğazı'na ilişkin anlaşmazlıklarda varılan ve 60 gün içinde kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşılmasını öngören mutabakata da atıfta bulunarak Tahran'ın Washington ile ilerlemeye hazır olduğunu vurguladı.
İran Cumhurbaşkanı, BM kürsüsünden yaptığı konuşmada ise Gazze'de soykırım suçlaması yönelterek baskı, yaptırım ve askeri saldırılar karşısında geri adım atmayacaklarını söyledi. Pezeşkiyan'ın aynı hafta içinde hem sert bir BM konuşması yapması hem de ABD basınına uzlaşma sinyali vermesi, Tahran'ın çift yönlü bir diplomasi izlediği yorumlarına yol açtı.
Senato'daki tasarı kabul edilseydi ne değişecekti?
Ortak karar (concurrent resolution) statüsündeki tasarı, Başkan'ın veto yetkisine tabi olmayacak ve doğrudan yürürlüğe girecekti. Ancak Senato'nun altı ayda yaptığı 14 oylamanın sadece ikisinde çoğunluk sağlanabildiği hatırlatıldığında, İran savaş yetkileri tasarısının kısa vadede tekrar Senato gündemine gelmesi bekleniyor. Demokrat kanat, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişi de öne çıkararak baskı kampanyasını sürdüreceğini işaret ediyor.
Washington'daki oylama ile New York'taki diplomatik mesajların aynı haftaya denk gelmesi, ABD-İran hattındaki belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor. Kongre'nin bir sonraki adımı ve Tahran'ın müzakere çağrısına Washington'dan geleceği yanıt, önümüzdeki günlerde netleşecek.
