Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, İslamabad'da basın mensuplarına yaptığı açıklamada Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılmak isteyen ülkelerin sayısının 6'yı aştığını söyledi. Dar, Pakistan'ın Suudi Arabistan'ı savunmakla yükümlü olduğunu belirtti ve anlaşma gereği Suudi Arabistan'daki son durumu değerlendirmek için gelecek hafta olağanüstü bir toplantı yapılacağını duyurdu. Açıklama 3 Ekim'de Türk basınına yansıdı.
İshak Dar Mekke Ortak Savunma Anlaşması için ne dedi?
İslamabad'da gazetecilerle konuşan Muhammed İshak Dar, anlaşmanın mantığını NATO'nun 5. maddesine benzeterek anlattı: taraflardan birine yönelen saldırı hepsine yapılmış sayılıyor. Bu mantığın sonucunu da açık açık koydu; Pakistan, Suudi Arabistan'ı savunmakla yükümlü. Aynı konuşmada anlaşmaya ilgi duyan ülkelerin sayısını 6'dan fazla olarak verdi, olağanüstü toplantı bilgisini paylaştı. Dar'ın çıkışı, anlaşmanın imzalanmasından yaklaşık iki ay sonra geldi. Anlaşmanın amacı olarak bölgesel güvenlik, istikrar ve ortak caydırıcılık öne çıkıyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedir, tarafları kimler?
Anlaşmanın üç tarafı var: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan. İngilizce adıyla Mecca Joint Defense Agreement olarak anılan metin 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalandı. İmzaları Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif attı. Ana madde karşılıklı savunma: tarafların birine saldırı, hepsine yönelmiş kabul ediliyor. Pakistan ile Suudi Arabistan'ın 17 Eylül 2025'te Riyad'da imzaladığı ikili Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması'nda da benzer bir karşılıklı savunma maddesi bulunuyordu.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılmak isteyen ülkeler hangileri?
Dar, 6'dan fazla ülkenin anlaşmaya katılmakla ilgilendiğini söyledi ama bu ülkelerin adlarını paylaşmadı. Elimizdeki haberlerin hiçbirinde başvuru yapan devletlerin ismi geçmiyor. Pakistan, anlaşmanın imzalandığı ağustos ayında metni tamamen savunma amaçlı diye tarif etmiş, ilkelerine bağlı kalan ve ihtilaflarını barışçıl yoldan çözen diğer ülkelere de açık olduğunu bildirmişti. i24NEWS'te de üç ülkenin anlaşmaya dair ilk toplantısını yaptığı ve daha fazla ülkenin katılımı düşündüğü yazılmıştı. Katılımı kolaylaştıracak bir çerçeve üzerinde çalışıldığı da daha önceki haberlerde geçiyor.
Olağanüstü toplantı ne zaman ve neden yapılacak?
Dar, gelecek hafta olağanüstü bir toplantı yapılacağını söyledi; gündem, Suudi Arabistan'daki son durumun değerlendirilmesi. Toplantının yeri, tarihi ve katılımcıları açıklanmadı, Suudi Arabistan'daki durumun ayrıntısı da verilmedi.
İshak Dar kimdir?
Muhammed İshak Dar, Pakistan'ın Dışişleri Bakanı. Pakistan Müslüman Ligi (N) çizgisinden gelen deneyimli bir siyasetçi; daha önce birkaç kez maliye bakanlığı yaptı. Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin Pakistan adına yaptığı açıklamalar da bu sıfatla yansıyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın takvimi nasıl?
- 7 Ağustos 2026: Anlaşma Mekke'de imzalandı.
- Ağustos 2026: Pakistan, metnin tamamen savunma amaçlı olduğunu ve ilkelerine bağlı ülkelere açık bulunduğunu duyurdu.
- 3 Ekim 2026: Dar, 6'dan fazla ülkenin ilgi duyduğunu açıkladı; sözleri Türk basınına yansıdı.
- Gelecek hafta: Suudi Arabistan'daki son durumu değerlendirmek için olağanüstü toplantı yapılacak.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması NATO'nun 5. maddesine benziyor mu?
Benzetme Dar'a ve Türk basınındaki aktarımlara ait. NATO'nun 5. maddesi, ittifak üyelerinden birine yönelik silahlı saldırıyı hepsine yönelmiş sayar; her müttefik de gerekli gördüğü eylemi, gerekirse silahlı güç kullanımı dahil, üstlenir. Mekke metninin madde madde ayrıntıları elimizdeki kaynaklarda yer almıyor; bilinen, saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağı ilkesi. Üç ülkenin güvenlik işbirliğini ABD ile İran arasındaki gerilimin yükseldiği bir dönemde derinleştirdiği de imza günlerinde aktarılmıştı.
