İsrail'de muhalefet, Başbakan Benjamin Netanyahu'yu Meclis (Knesset) üzerinden köşeye sıkıştırmaya hazırlanıyor. İsrail basınına dayanan haberlere göre Netanyahu muhalefet Meclis planının merkezinde Meclis Başkanı Amir Ohana'nın değiştirilmesi var. Anlatılanların tamamı haberlerde aktarılan iddia ve analiz düzeyinde; Netanyahu cephesinin yanıtı henüz aktarılmadı.
Netanyahu muhalefet Meclis planı nedir?
Muhalefet, Knesset'te çoğunluğu eline geçirip Ohana'nın yerine kendi adayını Meclis başkanlığı makamına taşımayı hedefliyor. Meclis başkanlığı koltuğu Genel Kurul'un işleyişini yöneten kritik makam; oraya el koyan taraf, hangi düzenlemenin hangi sırayla görüşüleceği konusunda söz sahibi oluyor. Haberlerde Netanyahu muhalefet Meclis hamlesi, Netanyahu'yu doğrudan ilgilendiren yasaları Meclis'ten geçirmenin ilk basamağı olarak anlatılıyor.
Netanyahu muhalefet Meclis hesabında 67 milletvekili nereden çıkıyor?
Hesap basit: 120 sandalyelik Meclis'te çoğunluk için 61 oy gerekiyor. Haberlerde aktarılan sandalye dağılımına göre Netanyahu'nun bloğu 53 sandalyede, Gadi Eisenkot'un başını çektiği muhalefet 48'de, Arap partileri ise 19'da. Muhalefet ile Arap partileri aynı yönde oy kullanırsa 48 artı 19, yani 67 milletvekili ediyor. Netanyahu muhalefet Meclis oylamasında 67 milletvekili, 61 oy eşiğinin rahatça üzerinde kalıyor; eşiğin altında kalan tek taraf Netanyahu'nun 53'lük bloğu.
Arap partileri muhalefetin Netanyahu planına destek veriyor mu?
Arap partileri bu denklemin ibresini oynatan taraf. Ortak Liste'den Ahmed Tıybi, Arap partilerinin Meclis başkanının değiştirilmesine destek vereceğini söyledi. Yine de haberlerde Netanyahu muhalefet Meclis planının işlemesinin, muhalefet içindeki tüm partilerin uzlaşmasına ve gereken oyun gerçekten Genel Kurul'da çıkmasına bağlı olduğu vurgulanıyor. Başka bir deyişle sayılar kâğıt üzerinde yetiyor ama Meclis salonunda 67 elin birlikte kalkması şart.
Sanık Yasası nedir, Netanyahu'yu nasıl etkiler?
Netanyahu muhalefet Meclis planının en çok konuşulan maddesi, haberlerde Sanık Yasası diye geçen düzenleme. Yolsuzluk, rüşvet ve dolandırıcılık suçlamalarıyla yargılanan bir ismin, mahkûm olmasa bile hükümet kurmasını engellemeyi amaçlıyor. Netanyahu hakkında bu başlıklarda iddianame bulunduğu için düzenleme doğrudan onu hedef alıyor. Hukuk açısından tartışmalı bir adım olduğu için Meclis'ten geçmesi hâlinde yargıya taşınması da muhtemel görünüyor; yani yasanın sahada ne yapacağı henüz belli değil.
Muhalefetin Meclis planında başka hangi maddeler var?
Haberlere göre muhalefet, Sanık Yasası dışında Meclis çoğunluğuyla iki işi daha yapmak istiyor. Birincisi, geçmişte çıkarılan bazı yargı düzenlemelerini yürürlükten kaldırmak. İkincisi, 7 Ekim 2023 olaylarıyla ilgili resmî bir soruşturma komisyonu kurmak. İkisi de Netanyahu hükümetiyle muhalefet arasındaki en sert kavga alanları.
Netanyahu muhalefet Meclis planına ne diyor?
Netanyahu'nun ya da Ohana'nın plana dair yanıtı henüz aktarılmadı. Muhalefetin bu formülü resmî bir önerge olarak sunup sunmadığı da belirtilmedi. Aynı konuya dair, muhalefet lideri Eisenkot'un Meclis çoğunluğunu devreye sokma çıkışını Tel Aviv'den aktardığımız haberde ele almıştık. Netanyahu muhalefet Meclis hamlesinin nasıl sonuçlanacağını, Arap partilerinin vereceği oy ve muhalefet içi pazarlıklar belirleyecek.
— Necip Fazıl Kısakürek
