İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bölgesel güvenlik doktrinini anlatırken Türkiye'yi doğrudan hedef gösterdi ve bunu yaparken kendi ağzından bir itirafta bulundu: "Türkiye ile umarım doğrudan bir çatışmaya girmeyiz, en azından bunu önlemeye çalışıyorum." Sözler, dolaşıma giren görüntülerde Netanyahu'nun bölgeyi haritada bloklara ayırarak yaptığı sunum sırasında geldi ve dakikalar içinde sosyal medyada dolaşıma girdi.
Binyamin Netanyahu ne dedi? Netanyahu'nun ağzından çıkan cümle tek başına İsrail'in bölgedeki konumunu özetliyor: ülke adı vermekten kaçınsa da herkesin anladığı netlikte bir kaygı var. Açıklamanın hemen devamında ise çok daha sert bir ifade kullandı: "Uzun yıllar boyunca kılıcımızla yaşayacağız ve kılıcın keskin olması önemli." Bu sözler, Netanyahu'nun kendi ağzından dökülen, bölgeyi askeri güç dengesi üzerinden okuyan bir doktrinin parçası olarak öne çıktı. Aynı konuşmada herhangi bir ülkeyi ismen hedef göstermeden "tüm olasılıkları göz önünde bulunduruyoruz" dediği de aktarılıyor; ama Türkiye'yi doğrudan anması, bu cümlenin arkasında kimin durduğunu zaten gösteriyor.
Binyamin Netanyahu kimdir?
Binyamin Netanyahu, İsrail'in uzun süredir görevde bulunan başbakanı ve ülkenin en tartışmalı siyasi figürlerinden biri. Savunma ve güvenlik politikalarını bizzat kendisi şekillendiriyor, bölgesel krizlerde sertlik yanlısı söylemleriyle biliniyor. Daha önce de uluslararası platformlarda Türkiye'yi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedef alan ifadeler kullandığı aktarılmıştı. Son açıklaması da bu çizginin dışına çıkmadı; ama bu kez hedef tahtasına koyduğu ülke, bölgenin en güçlü aktörlerinden biri olan Türkiye oldu. Netanyahu'nun bu kez seçtiği dil, önceki sert söylemlerinden farklı olarak bir çatışmadan kaçınma vurgusu da taşıyordu; bu da açıklamayı daha dikkatli okunması gereken bir mesaj haline getirdi.
Netanyahu'nun Türkiye açıklaması ne zaman geldi?
Açıklama, dolaşıma giren görüntülere göre 18 Ekim akşamı saatlerinde yapıldı ve kısa sürede sosyal medyada yayıldı. Netanyahu'nun bölge haritası üzerinden yaptığı sunum, 19 Ekim'de Türkiye'de geniş yankı buldu ve gün boyunca gündemin üst sıralarında kaldı. Açıklamanın geldiği gün, ABD Başkanı Donald Trump'ın Netanyahu'ya açık destek verdiği iddialarının da gündemde olduğu bir güne denk geldi; bu örtüşme, İsrail'de 27 Ekim'de yapılması planlanan seçimler öncesinde ayrıca dikkat çekti. Netanyahu'nun güvenlik vurgusunu bu denli öne çıkarmasının, seçim takvimiyle aynı haftaya girmesi tesadüf değil; siyasi analizler bu zamanlamanın kampanya stratejisiyle örtüştüğüne işaret ediyor.
Netanyahu neden Türkiye'den bahsetti?
Netanyahu'nun güvenlik doktrinini anlattığı sunumda Türkiye'yi gündeme getirmesinin arkasında, İsrail'in bölgede kendisine rakip gördüğü güçleri sıralama ihtiyacı var. Bazı yayın organlarının haberlerine aktardığına göre, Netanyahu Suriye'nin kuzeyindeki Türk askeri varlığına da değindi ve bu varlığın güneye doğru ilerlemesini istemediğini belirtti. Bu, Türkiye'yi isim vererek anmasının tesadüf olmadığını, hesaplı bir mesaj olduğunu gösteriyor. Netanyahu'nun bölgeyi bloklara ayırdığı haritada Türkiye'ye ayrı bir yer vermesi, Ankara'yı artık geçici bir aktör değil, kalıcı bir güvenlik meselesi olarak gördüğünün işareti sayılıyor.
Türkiye İsrail arasında gerilim büyüyor mu?
Netanyahu'nun sözleri, Türkiye İsrail hattında zaten var olan gerilimin yeni bir boyut kazandığının işareti olarak okunuyor. "Doğrudan çatışmadan kaçınma" vurgusu bir yandan temkinli bir dil taşırken, "kılıcımızla yaşayacağız" sözü bu temkinin arkasında sert bir hazırlığın durduğunu gösteriyor. Netanyahu'nun bölgeyi haritada bloklara ayırdığı sunum, İsrail'in Türkiye'yi uzun vadeli bir güvenlik meselesi olarak gördüğünü ortaya koyuyor; bu da iki ülke arasındaki mesafenin yakın zamanda kapanmayacağına işaret ediyor.
Açıklamanın 27 Ekim seçimlerine günler kala gelmesi, İsrail içi siyasette de bir okuma yaratıyor. Netanyahu'nun sertleşen söylemi, seçim öncesinde güvenlik gündemini öne çıkarma çabasıyla birlikte değerlendiriliyor. Trump'ın aynı günlerde Netanyahu'ya destek verdiği iddialarının öne çıkması da, açıklamanın zamanlamasını daha da anlamlı kılıyor. Netanyahu'nun Türkiye'ye yönelik bu çift taraflı dili -bir yandan çatışmadan kaçınma isteği, bir yandan kılıç metaforu- önümüzdeki haftalarda da bölge siyasetinin ana tartışma konularından biri olmaya devam edecek görünüyor.
— Necip Fazıl Kısakürek
